Với nhiều thế hệ sinh viên Digital Marketing tại FPT Polytechnic, cái tên Lương Ngọc Bích đã trở nên quen thuộc từ trước cả khi gặp gỡ trên giảng đường – bởi thầy xuất hiện trong những bài giảng trên CMS mà các bạn học mỗi ngày. Ít ai biết đằng sau những bài học ấy là một hành trình bền bỉ: không chỉ đưa AI vào từng bài học, thầy còn trực tiếp tham gia biên soạn để AI trở thành một phần chính thức của chương trình đào tạo, giúp sinh viên nắm bắt xu hướng, tự tin bước vào nghề với tư duy làm chủ công nghệ thay vì chạy theo công nghệ.
“Công cụ ai cũng mua được. Năng lực thì không”
Nhiều người vẫn nghĩ đưa AI vào giảng dạy đơn giản là giới thiệu một vài công cụ mới. Nhưng với thầy Lương Ngọc Bích, AI không phải là một nội dung “gắn thêm” cho hợp xu hướng, mà là một cách tiếp cận xuyên suốt – thay đổi cách sinh viên nghiên cứu thị trường, sản xuất nội dung, đo lường hiệu quả và ra quyết định.
Góc nhìn ấy được hình thành từ gần chục năm kinh nghiệm đào tạo và tư vấn triển khai Marketing cho các doanh nghiệp. Thầy Bích chứng kiến một nghịch lý lặp đi lặp lại: nhiều doanh nghiệp đổ tiền mua công cụ AI vì FOMO trước khi kịp xây dựng năng lực để vận hành chúng, khiến khoản đầu tư không chuyển hóa được thành kết quả kinh doanh thực sự. Có thể thấy, vấn đề chưa bao giờ nằm ở công cụ, nó nằm ở người vận hành.
“Công cụ là thứ ai cũng mua được, nên nó không bao giờ là lợi thế lâu dài. Thứ đối thủ không sao chép được là năng lực sử dụng AI đã thấm vào quy trình và con người. Vì vậy mình không dạy các bạn bấm nút theo một phần mềm cụ thể; mình dạy các bạn cách tư duy để làm chủ bất kỳ công cụ nào xuất hiện sau này”, thầy Bích chia sẻ.
Chính vì vậy, trong các lớp học của thầy, kỹ năng “nói chuyện” với AI được dạy nghiêm túc như một kỹ năng sinh tồn với nghề. Sinh viên phải học cách đặt đúng câu hỏi, cung cấp đủ bối cảnh và luôn hoài nghi, kiểm chứng kết quả. Để hỗ trợ học trò và cả những người đi làm, bộ mẫu viết prompt chuẩn do thầy tự tay xây dựng được chia sẻ công khai tại luongngocbich.com/prompt như một cuốn cẩm nang tự học.
Từ bục giảng đến bàn biên soạn giáo trình
Với những kiến thức và kinh nghiệm đó, bên cạnh vai trò Trưởng môn Digital Marketing nâng cao, thầy Bích còn được Nhà trường tin tưởng giao phó trọng trách biên soạn tài liệu học tập chuyên ngành cho hàng chục ngàn sinh viên toàn quốc, từ những môn “xương sống” như Hoạch định chiến lược Digital Marketing, Hành vi khách hàng trong kỷ nguyên số, cho đến Content Marketing hay Marketing Data Analysis và một số môn khác đang được hoàn thiện.
Ở vai trò ấy, thầy Bích có một điểm tựa vững chắc chính là định hướng chiến lược từ chính tổ chức mình đang công tác. Là thành viên của FPT – tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam và là một trong những doanh nghiệp tiên phong đưa AI vào chiến lược phát triển, FPT Polytechnic sớm xác định AI không phải câu chuyện của tương lai mà là năng lực bắt buộc của người làm Marketing hiện nay. Với phương châm “Thực học – Thực nghiệp”, nhà trường chủ trương tích hợp AI vào chương trình đào tạo trên toàn hệ thống, để sinh viên ở bất kỳ cơ sở nào cũng được tiếp cận cùng một chuẩn kiến thức cập nhật theo xu hướng thị trường. Nhờ định hướng nhất quán ấy, Phòng Phát triển chương trình có đủ không gian để đưa AI vào từng môn học một cách bài bản, thay vì dừng lại ở vài buổi hội thảo “cưỡi ngựa xem hoa”.
Với sự hỗ trợ nhiệt tình từ chị Lê Thị Ngọc Anh (Cán bộ phụ trách phát triển chương trình đào tạo chuyên ngành Digital Marketing), trong các môn thầy Bích tham gia biên soạn, AI có mặt ở từng mắt xích: bài tập nghiên cứu khách hàng có AI hỗ trợ nhưng buộc sinh viên đối chiếu với dữ liệu thực, bài phân tích số liệu yêu cầu diễn giải được kết quả thay vì chỉ chạy ra con số, dự án cuối môn đòi hỏi sản phẩm hoàn chỉnh có đầu vào, đầu ra và chi phí cụ thể…
Sinh viên được thực hành trên một hệ sinh thái công cụ đa dạng và cập nhật: Claude, Gemini, Perplexity cho nghiên cứu và sản xuất nội dung; NotebookLM cho tổng hợp, khai thác tài liệu; Orange Data Mining cho phân tích dữ liệu Marketing; Make cho tự động hóa quy trình hay tự tay xây dựng Chatbot phục vụ chăm sóc khách hàng với AI Agent… Dù làm việc với công cụ nào, nguyên tắc thầy đặt ra không đổi: mỗi bài thực hành đều bắt đầu bằng câu hỏi “vì sao” trước khi đến “làm thế nào”.
“Một bản kế hoạch đẹp trên slide không nói lên điều gì cả. Mình muốn nhìn thấy quy trình của các bạn chạy thật, sai thật và được sửa thật. Vấp ngã trong lớp học rẻ hơn rất nhiều so với vấp ngã khi đã đi làm”, thầy tâm tình.
Được giao trách nhiệm biên soạn, với thầy Bích, là một vinh dự và cũng là áp lực. “Bài giảng trên lớp có thể cập nhật theo từng tuần, nhưng giáo trình sẽ theo sinh viên qua nhiều học kỳ, nhiều cơ sở. Vì vậy mỗi lần nghiên cứu, mình đều tự hỏi: vài năm nữa, kiến thức này còn giúp được sinh viên không? Câu hỏi ấy buộc mình chỉ giữ lại những gì thuộc về bản chất, thay vì chạy theo những gì đang ồn ào nhất”, thầy chia sẻ.
Không dạy điều mình chưa tự làm
Đây là nguyên tắc bất di bất dịch của thầy Bích: trước khi đưa bất kỳ quy trình AI nào vào bài giảng, thầy đều phải “thử lửa” nó trong công việc thực tế tại các doanh nghiệp thầy đang công tác, nơi mỗi quyết định sai lầm đều phải trả giá bằng tiền mặt và doanh số. Môi trường kinh doanh khốc liệt chính là bộ lọc khắt khe nhất: Quy trình nào mang lại kết quả thật mới được đưa vào giáo trình, những gì chỉ hay trên lý thuyết đều bị loại bỏ.
Khi người đứng lớp cũng chính là người đang “sống” bằng những quy trình mình giảng dạy, khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế gần như biến mất. “Cách thuyết phục tốt nhất không phải là nói AI hữu ích thế nào, mà là để các bạn thấy nó đang chạy hiệu quả ngay trước mắt”, thầy Bích cười.
Sự lan tỏa ấy không chỉ dừng lại ở sinh viên. Thầy Bích cũng thường xuyên chia sẻ với đồng nghiệp những xu hướng AI mới, chẳng hạn như vibe coding – phương pháp dùng AI để xây dựng công cụ và ứng dụng bằng ngôn ngữ tự nhiên, giúp những người không xuất thân từ lập trình vẫn có thể tự tạo ra sản phẩm số phục vụ bài giảng. Với thầy Bích, tiên phong không phải là đi trước một mình, mà là mở đường để cả đội ngũ cùng đi nhanh hơn.
Dạy máy móc thì dễ, giữ chất người mới khó
Dù rất nhạy bén với công nghệ, nhưng điều thầy Lương Ngọc Bích trăn trở nhất lại không nằm ở công nghệ. AI có thể viết nhanh hơn, thiết kế đẹp hơn, tính toán chuẩn hơn sinh viên, nhưng có ba thứ nó không bao giờ thay thế được: sự trung thực với dữ liệu, trách nhiệm với người đọc và bản lĩnh dám đứng sau sản phẩm của mình.
“Sinh viên của mình sau này có thể quên hết tên các công cụ đã học – điều đó rất bình thường, vì công cụ rồi sẽ thay đổi liên tục. Nhưng mình mong các bạn không bao giờ quên câu hỏi: sản phẩm này mình có dám chịu trách nhiệm không? AI trả lời được mọi thứ, trừ câu hỏi đó”, thầy chia sẻ.
Thầy Bích thường tâm sự với sinh viên rằng công nghệ càng đổi mới, những triết lý truyền thống lại càng đáng suy ngẫm. Công cụ có thể thay đổi từng ngày, nhưng bản chất của sự thuyết phục và cái tâm của người làm nghề thì hàng trăm năm nay vẫn vậy.
Cái tên xuất hiện trong những bài học suy cho cùng cũng chỉ là phần nổi của tảng băng. Bài học lớn nhất thầy Lương Ngọc Bích dành cho các thế hệ sinh viên FPT Polytechnic nằm ở phần chìm không nhìn thấy: Sự chuyển hóa đích thực không đến từ việc bạn có trong tay công cụ mới nhất, mà đến từ một tư duy không ngừng mài giũa và năng lực được rèn qua thực chiến.
Giảng viên Phan Thị Đài Trang
Bộ môn Thương mại điện tử
FPT Polytechnic TP HCM
