Sợ quên bài, lo phát âm chưa tốt, nói quá nhanh hay bối rối khi gặp câu hỏi bất ngờ là những cảm giác không xa lạ với nhiều sinh viên trước một bài bảo vệ bằng tiếng Anh. Trong 90 phút của livestream “Chuyện học Tiếng Anh ở nhà F -Hai thế hệ, một hành trình bảo vệ ASM”, những nỗi lo ấy được nhìn lại qua trải nghiệm của một sinh viên đang học và một cựu sinh viên đã hoàn thành hành trình tại FPT Polytechnic Cần Thơ.
Chiều 14/08/2026, tại FPT Polytechnic Cần Thơ, livestream “Chuyện học Tiếng Anh ở nhà F -Hai thế hệ, một hành trình bảo vệ ASM” diễn ra với sự dẫn dắt của cô Lê Dương Ngọc Trân -Giảng viên Tiếng Anh, MC, cùng hai khách mời bạn Trần Thị Thùy Dương -sinh viên và bạn Bành Cao Kiến Hào -cựu sinh viên. Hai khách mời lần lượt xuất hiện trong chương trình, mang đến hai góc nhìn ở những giai đoạn khác nhau của hành trình học tập tại nhà F.
Khác với việc chỉ giới thiệu kiến thức hay cấu trúc một môn học, chương trình lựa chọn một trải nghiệm rất gần với sinh viên: chuẩn bị và bảo vệ bài ASM cuối môn bằng tiếng Anh. Từ những câu hỏi như “Nếu quên ý thì phải làm sao?” đến “Người chưa tự tin với tiếng Anh có thể làm tốt ASM không?”, cuộc trò chuyện đưa người xem đi từ nỗi lo ban đầu đến những cách chuẩn bị thực tế hơn.
Khi nỗi sợ trước bài ASM không chỉ là chuyện của một người
Mở đầu chương trình, Thùy Dương chia sẻ góc nhìn của một sinh viên đang trực tiếp trải nghiệm việc học và bảo vệ ASM. Trước mỗi lần đứng lên trình bày, cảm giác hồi hộp, sợ quên bài hay lo mình nói chưa tốt là điều nhiều sinh viên có thể bắt gặp ở chính mình.
Một cuộc bình chọn nhỏ trong livestream cũng đặt ra bốn nỗi lo quen thuộc: không biết nói gì, sợ phát âm sai, sợ quên bài và sợ bị hỏi. Thay vì xem những cảm giác ấy là một điều bất thường, chương trình cho thấy đó có thể chỉ là điểm khởi đầu của quá trình học cách chuẩn bị tốt hơn. Điều quan trọng được nhấn mạnh không nằm ở việc người học phải nói giống người bản xứ hay sử dụng thật nhiều từ khó. Một bài trình bày trước hết cần rõ ý, có cấu trúc, sử dụng ngôn ngữ phù hợp và thể hiện được sự chuẩn bị của người nói.
Từ đây, câu chuyện về ASM trở nên gần gũi hơn. Nỗi sợ không biến mất chỉ bằng một lời động viên, nhưng có thể được giảm bớt khi người học biết mình cần nói gì, chia nhỏ bài nói, luyện từng phần và nhận ra điểm nào cần điều chỉnh.
Từ “học thuộc” đến hiểu điều mình muốn nói
Ở phần tiếp theo, Kiến Hào xuất hiện với góc nhìn của một cựu sinh viên đã hoàn thành chặng đường học tập tại FPT Polytechnic. Nếu Dương đại diện cho trải nghiệm của người đang học, thì Hào lại có cơ hội nhìn lại những lần chuẩn bị và bảo vệ ASM từ khoảng cách của người đã đi qua quá trình ấy.
Một trong những vấn đề được chương trình dành nhiều thời gian trao đổi là thói quen viết nguyên một bài dài rồi cố gắng học thuộc từng câu, từng từ. Đây cũng là cách nhiều người lựa chọn khi chưa đủ tự tin: càng sợ quên, người học càng muốn giữ mọi thứ trong một script cố định.
Việc học thuộc không phải là xấu, tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào từng câu chữ lại có thể tạo thêm áp lực. Chỉ cần quên một đoạn, người nói dễ mất bình tĩnh và khó tiếp tục mạch trình bày. Thay vào đó, livestream giới thiệu một khung đơn giản gồm phần chào hỏi, giới thiệu bản thân, giới thiệu chủ đề, các ý chính, kết luận và lời cảm ơn. Khi luyện tập, người học có thể dần chuyển từ script sang outline và keyword, tập trung vào ý mình muốn truyền đạt thay vì cố nhớ chính xác từng chữ. Cách tiếp cận này cũng phản ánh một thay đổi quan trọng trong việc học nói tiếng Anh: mục tiêu không phải là tạo ra một bài nói “hoàn hảo” trên giấy, mà là giúp người học có thể diễn đạt ý tưởng của mình một cách rõ ràng khi đứng trước người nghe.
Một đoạn demo, nhiều điều có thể nhìn lại
Một trong những phần trực quan của livestream là phần demo một đoạn mở đầu ASM. Qua một phần trình bày ngắn, người xem được gợi ý quan sát ba yếu tố quen thuộc: eye contact, tốc độ nói và cách chuyển từ phần giới thiệu sang nội dung chính.
Từ đó, chương trình mở rộng sang những điểm thường khiến sinh viên gặp khó khăn khi thuyết trình: đọc quá nhiều từ giấy, học thuộc từng câu, nói quá nhanh hoặc ít tương tác bằng ánh mắt với người nghe. Những yếu tố này đôi khi có mối liên hệ với nhau. Khi sợ quên, người học dễ bám vào script; khi quá tập trung vào script, eye contact giảm; và khi hồi hộp, tốc độ nói lại có xu hướng nhanh hơn.
Thay vì cố sửa tất cả cùng lúc, người học có thể bắt đầu từ những điều nhỏ hơn: quay lại video mình nói, nghe lại tốc độ và cách phát âm, luyện từng đoạn ngắn, sau đó ghép thành một bài hoàn chỉnh. Quy trình được gợi ý trong livestream gồm hiểu yêu cầu, chốt ý, viết outline, luyện từng phần, quay lại sau đó xem và tự góp ý, ghép bài và tập phần hỏi đáp.
Khi câu hỏi của giảng viên không còn là “phần đáng sợ nhất”
Không chỉ tập trung vào phần trình bày, livestream còn dành thời gian cho Q&A -một phần thường khiến nhiều sinh viên lo lắng khi bảo vệ ASM.
Nếu không nghe rõ câu hỏi, người học hoàn toàn có thể lịch sự đề nghị người hỏi lặp lại bằng những câu đơn giản như “Can you repeat, please?” hoặc “Could you say that again, please?”. Nếu quên một ý trong bài, thay vì cố gắng nhớ lại đúng từng chữ, người nói có thể bình tĩnh quay về keyword hoặc chuyển sang ý chính tiếp theo.
Qua những tình huống như vậy, khả năng giao tiếp được nhìn nhận không phải là việc luôn đưa ra câu trả lời ngay lập tức, mà còn bao gồm cách xử lý khi mình chưa nghe rõ, chưa nhớ được ý hoặc cần thêm một vài giây để sắp xếp suy nghĩ.
Phần Q&A cũng là dịp để chương trình trả lời những băn khoăn quen thuộc như người mất gốc tiếng Anh có làm được ASM hay không, có nên học thuộc toàn bộ bài hay làm thế nào khi đứng trước giảng viên mà đầu óc bỗng “trống rỗng”.
Vừa học, vừa chơi với Mini Challenge
Bên cạnh những phần chia sẻ về ASM, không khí livestream được khuấy động bằng hai vòng Mini Challenge. Những đồ vật quen thuộc như notebook, headphones, water bottle, umbrella, pencil, pen, glasses, eraser, marker hay keys trở thành thử thách để khán giả nhanh chóng gọi tên bằng tiếng Anh. Những từ vựng không quá phức tạp nhưng lại gợi ra một thông điệp xuyên suốt chương trình: sử dụng tiếng Anh hiệu quả không đồng nghĩa với việc phải dùng thật nhiều từ khó. Đôi khi, điều quan trọng trước hết chỉ là dùng từ đúng, diễn đạt rõ và khiến người nghe hiểu điều mình muốn nói. Chính sự kết hợp giữa chia sẻ, demo, Q&A và minigame giúp câu chuyện về ASM bớt đi cảm giác của một bài thi và gần hơn với một quá trình luyện tập kỹ năng.
Sự tự tin có thể đến sau khi mình bắt đầu
Nếu livestream English Course Tour trước đó kể về hành trình từ ngại nói đến dám nói, dám sai và dám sửa, thì chương trình lần này tiếp tục câu chuyện ấy ở một tình huống cụ thể hơn: đứng lên bảo vệ một bài ASM. Bài học sau cùng không nằm ở một công thức duy nhất để có một bài nói hoàn hảo. Có người cần nhiều thời gian hơn để luyện phát âm, có người phải tập kiểm soát tốc độ nói, có người cần học cách rời khỏi script và tin vào những keyword mình đã chuẩn bị.
Nhưng điểm chung vẫn là sự tự tin hiếm khi xuất hiện trước khi người học bắt đầu. Nó có thể được hình thành sau từng lần luyện nói, từng lần nhận góp ý và từng lần nhận ra rằng một lỗi sai hôm nay hoàn toàn có thể trở thành điều mình làm tốt hơn vào ngày mai. Sau 90 phút, “Hai thế hệ, một hành trình bảo vệ ASM” không chỉ kể câu chuyện của một sinh viên đang học và một cựu sinh viên đã đi qua chặng đường ấy. Đó còn là một lời nhắc rằng phía sau một bài trình bày vài phút có thể là rất nhiều lần thử, sửa và luyện tập. Và có lẽ, điều quan trọng nhất trước một bài ASM không phải là chờ đến khi mình hết run mới bắt đầu. Đôi khi, chính việc bắt đầu dù vẫn còn run mới là bước đầu tiên để trở nên tự tin hơn.
