Ngày càng có nhiều nghiên cứu và chương trình giảng dạy tiếng Anh áp dụng phương pháp “học bằng cơ thể – nhớ bằng cảm xúc” để giúp sinh viên không chuyên thoát khỏi sự nhàm chán, áp lực khi học ngoại ngữ. Sự kiện THE ENGLISH DAY: OLYMPICS SUMMER 2025 tại FPT Polytechnic Cần Thơ vừa qua là một ví dụ sống động cho thấy: tiếng Anh hoàn toàn có thể được học qua hoạt động thể thao, nếu được thiết kế đúng cách.
Học qua vận động là gì? – Giải thích khái niệm học thể chất và cảm xúc
Kinesthetic learning (học qua vận động) là một phong cách học tập trong đó người học tiếp thu kiến thức thông qua hành động thể chất như di chuyển, thao tác hoặc tương tác vật lý với môi trường. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những người không thể tập trung quá lâu vào nội dung trừu tượng. Kết hợp với đó là khái niệm affective fillers – các yếu tố cảm xúc tích cực như tiếng cười, sự hào hứng, bất ngờ… giúp người học duy trì động lực và tinh thần tích cực trong quá trình tiếp thu kiến thức. Krashen (1982) gọi đây là cách “giảm bộ lọc cảm xúc” – yếu tố giúp tăng khả năng tiếp nhận ngôn ngữ. Theo mô hình VARK của Fleming & Mills (1992), người học kiểu vận động ghi nhớ tốt hơn thông qua hành động hơn là chỉ nghe hoặc đọc. Do đó, đối với sinh viên không chuyên tiếng Anh – vốn ít có hứng thú với việc học ngôn ngữ – thì đây là hai yếu tố cực kỳ quan trọng.
Vì sao sinh viên không chuyên cần phương pháp này?
Sinh viên hệ nghề thường học tiếng Anh như một môn phụ, không có ý định sử dụng trong công việc hằng ngày. Việc học mang tính ép buộc, dễ dẫn đến tâm lý ngại nói, sợ sai, hoặc học đối phó. Tuy nhiên, khi tiếng Anh xuất hiện trong bối cảnh chơi – hoạt động – đồng đội, cảm giác áp lực sẽ được thay bằng hứng khởi. Peacock (1997) khẳng định rằng yếu tố cảm xúc và niềm vui có tác động trực tiếp đến mức độ tham gia của sinh viên trong lớp học ngoại ngữ. Một người cảm thấy tự tin và vui vẻ sẽ dám nói, dám thử, và nhờ vậy học được nhiều hơn. Đây chính là điều mà các lớp học truyền thống thiếu – sự tự nhiên, cảm xúc và tính chủ động trong giao tiếp.
Một ngày học – chơi – vận động bằng tiếng Anh: Mô tả hoạt động tại sự kiện English Day
Trong THE ENGLISH DAY: OLYMPICS SUMMER 2025, sân trường FPT Polytechnic Cần Thơ được biến thành một thế vận hội thu nhỏ, nơi các đội sinh viên vừa chơi các trò vận động vừa thực hiện nhiệm vụ ngôn ngữ bằng tiếng Anh. Ở trạm Súng nước, sinh viên phải xác định đúng từ vựng được giáo viên đọc to và bắn trúng vào mục tiêu.
Trạm Ném xa yêu cầu các bạn diễn tả hoặc dự đoán bằng tiếng Anh về cú ném của mình. Trạm Bóng bàn đồng đội là nơi các thành viên phải liên tục giao tiếp bằng tiếng Anh để phối hợp và điều hướng bóng. Cuối cùng, trạm Chướng ngại vật không chỉ kiểm tra thể lực mà còn yêu cầu người chơi hoàn thành câu lệnh tiếng Anh trong tình huống áp lực. Phương pháp này phù hợp với nguyên tắc Task-based Language Teaching mà Ellis (2003) đề xuất – nơi người học sử dụng ngôn ngữ để hoàn thành nhiệm vụ thực tiễn thay vì học trong môi trường giả lập.
Trải nghiệm thật từ người học – Khi tiếng Anh gắn với cảm xúc
Hiệu quả của hoạt động không chỉ đến từ cấu trúc trò chơi mà còn đến từ cảm xúc thật của người tham gia. Sinh viên Văn Lắm (ngành Ứng dụng phần mềm) chia sẻ: “Lần đầu tiên mình hét tiếng Anh to như vậy luôn á. Vừa chơi vừa học, xong rồi về tự nhiên nhớ từ vựng với cấu trúc luôn, không cần học lại nữa.” Bạn Mỹ Nương (ngành Du lịch) nhớ mãi khoảnh khắc bò dưới lưới: “Mình nhớ luôn từ ‘slide under’ vì em bò ba lần liền.”
Trong khi đó, Minh Nhựt (ngành Marketing) nói: “Chúng mình hét ‘Come on!’ mà âm thanh như phim Hollywood luôn. Mình chưa từng thấy lớp học tiếng Anh nào hồi hộp vậy.” Những nhận xét này cho thấy mức độ gắn kết cảm xúc mà hoạt động tạo ra – điều không thể có trong lớp học truyền thống. Theo MacIntyre & Gardner (1991), những trải nghiệm cảm xúc tích cực trong học ngôn ngữ có thể làm tăng đáng kể khả năng ghi nhớ và tự tin giao tiếp.
Có thể áp dụng vào lớp học hằng ngày? – Gợi ý triển khai tại FPT Polytechnic
Giảng viên tiếng Anh hoàn toàn có thể tích hợp hoạt động tương tự vào lớp học thông thường theo mô hình station rotation – chia lớp thành nhóm nhỏ, xoay vòng qua các nhiệm vụ ngắn kết hợp vận động như: tìm từ quanh lớp, chạy tìm bạn cùng câu trả lời đúng, đoán hành động theo từ khóa… Ngoài ra, khởi động bằng mini game như “Simon Says”, “Running Dictation”, “Guess the Word” cũng giúp kích hoạt trí nhớ và tăng sự tham gia. Nation & Newton (2009) cho rằng khi kết hợp ngôn ngữ đầu vào (input), tương tác vật lý (interaction) và yếu tố cảm xúc (affect), lớp học sẽ trở nên sinh động và hiệu quả hơn. Với tinh thần học tập chủ động, tiếng Anh sẽ không còn là môn học “khó nuốt” mà trở thành kỹ năng sống thú vị và gần gũi.
Giảng viên Nguyễn Lê Ngọc Ngân
Bộ môn Cơ bản
FPT Polytechnic Cần Thơ
