Năm 2025 sắp khép lại. Nếu phải dùng một từ để mô tả 12 tháng qua của giới sáng tạo, tôi sẽ chọn từ “Choáng ngợp”. Chúng ta đã thấy AI tạo sinh (Generative AI) làm được những điều mà trước đây cần cả một đội ngũ Artist làm trong nhiều tuần. Sự hoang mang là có thật. Câu hỏi “Designer có bị đào thải không?” xuất hiện trong mọi cuộc trà dư tửu hậu.
Nhưng khi bước sang năm 2026, sự hoang mang đó cần được thay thế bằng một tâm thế mới: Sự thích ứng (Adaptation). Chào mừng bạn đến với chủ đề mà tôi và các cộng sự sẽ theo đuổi trong năm nay: “Adapting to the New Creative Era” (Thích ứng Kỷ nguyên Sáng tạo mới). Và chìa khóa để mở cánh cửa này chính là Phygital Craft.
Phygital Craft là gì?
Thế giới không còn rạch ròi giữa Online và Offline, giữa Thực và Ảo. Phygital = Physical (Vật lý) + Digital (Kỹ thuật số).
Trong thiết kế thương hiệu (Branding), Phygital Craft không đơn thuần là một xu hướng thẩm mỹ. Nó là một phương pháp tư duy.
Physical (Phần Thủ công): Là cảm xúc, là sự không hoàn hảo đầy tính người của nét vẽ tay, là chất cảm của giấy, là độ lún của nét ép kim, là văn hóa bản địa (như văn hóa Trà Việt, chất liệu dân gian) mà máy móc chưa thể “cảm” được.
Digital (Phần Công nghệ): Là tốc độ, là khả năng biến ảo vô biên của AI, là những chuyển động (Motion) mượt mà, là không gian 3D siêu thực.
“Phygital Craft là khi bàn tay người nghệ nhân được nối dài bởi sức mạnh của thuật toán. Chúng ta dùng công nghệ để tôn vinh thủ công, chứ không dùng công nghệ để giết chết nó.”
Tại sao Designer cần tư duy này trong năm 2026?
1. Khách hàng đã chán sự “hoàn hảo công nghiệp” Những hình ảnh tạo ra bởi AI rất đẹp, rất bóng bẩy, nhưng đôi khi vô hồn. Thương hiệu trong năm 2026 cần Authenticity (Tính xác thực). Một logo, một bao bì sản phẩm cần có “hơi người”. Tư duy Phygital giúp bạn giữ lại cái hồn đó (craft) nhưng vẫn đảm bảo tiến độ và sự hiện đại (tech) mà thị trường yêu cầu.
2. Từ “Operator” (Thợ thao tác) thành “Curator” (Người giám tuyển) Trước đây, chúng ta học cách dùng công cụ (Pen tool, Brush…). Năm nay, chúng ta phải học cách làm đạo diễn. Bạn không cần hì hục vẽ từng chiếc lá, nhưng bạn phải biết chiếc lá đó đặt ở đâu, chất liệu gì, ánh sáng ra sao để tạo ra cảm xúc. Kỹ năng Craft giúp bạn có thẩm mỹ để ra lệnh (prompt) cho AI một cách tinh tế nhất.
3. Trải nghiệm đa điểm chạm Hãy tưởng tượng một hộp quà Tết (dự án sắp tới của chúng tôi): Bạn cầm trên tay thấy sần sùi của giấy dó (Physical), nhưng khi quét camera qua, một câu chuyện 3D về tích xưa hiện ra sống động (Digital). Đó chính là tương lai của Branding.
Với vai trò là người phụ trách chuyên môn và dẫn dắt các thế hệ Designer trẻ, tôi không muốn sinh viên của mình sợ hãi AI, nhưng cũng không muốn các bạn lệ thuộc vào nó mà quên đi kỹ năng nền tảng.
Năm 2026, hãy ngừng hỏi “AI có thay thế tôi không?”. Hãy hỏi: “Tôi sẽ cộng tác với AI như thế nào để tạo ra những tác phẩm mà cả hai, nếu đứng riêng lẻ, đều không thể làm được?”.
Giảng viên Nguyễn Công Hải
Bộ môn Thiết kế đồ hoạ
FPT Polytechnic Hải Phòng
