Trong bối cảnh thế giới đang tiến vào kỷ nguyên AI và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, trật tự xã hội và thị trường lao động đang trải qua một sự thay đổi quyết liệt và khắc nghiệt. Nếu bạn đang tìm kiếm một ngành học có thu nhập cao và được khẳng định là không bao giờ sợ thất nghiệp trong tương lai, Công nghệ Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa chính là câu trả lời.
I. Cơn địa chấn AI: Dân văn phòng đang bị thay thế hàng loạt
Trong vài năm trở lại đây, bức tranh việc làm tại Mỹ đã chứng kiến một “bình thường mới” khi các công ty lớn đang cắt giảm sâu vị trí văn phòng.
- AI đang đảm nhận các vai trò quản lý và chuyên viên: Các công ty lớn nhất nước Mỹ đang phát đi thông điệp: “Chúng tôi không cần người”. Gần 2 triệu người Mỹ đã thất nghiệp từ 6 tháng trở lên.
- Công việc cổ cồn trắng bị tự động hóa: Các nhà tuyển dụng đang tạm dừng tuyển dụng tư vấn viên, quản lý, và triển khai AI để đảm nhận các công việc như kế toán hay giám sát gian lận. CEO của SBI cho biết công ty đã cắt giảm 80% đội ngũ phát triển phần mềm, nhưng năng suất lại tăng vì “AI của chúng tôi tự viết được code Python”.
- Ngành nghề “hot” truyền thống bị cạnh tranh: Ngay cả những ngành nghề từng được coi là đỉnh cao như lập trình, chuyên viên tài chính, hoặc sáng tạo nội dung cũng đang đối diện với áp lực cạnh tranh rất lớn từ năng lực của trí tuệ nhân tạo.
II. Kỷ nguyên trỗi dậy của Người Thợ Lành Nghề
Ngược lại với bức tranh u ám của lao động văn phòng, cơ hội cho lao động kỹ thuật tay nghề cao (cổ cồn xanh) lại tăng vọt.
Tỷ phú Jensen Huang, nhà sáng lập và CEO của Nvidia – người đã kiếm được hàng trăm tỷ đô la nhờ sự phát triển bùng nổ của chip GPU cho AI – đã có một chia sẻ mang tính tầm nhìn: Những công việc hot nhất trên thế giới trong một thập kỷ sắp tới sẽ là những thợ điện, thợ lắp đặt ống nước, thợ hồ, thợ mộc.
Lý do của sự chuyển dịch này là nhu cầu khổng lồ trong việc xây dựng hạ tầng điện toán cho AI. Việc xây dựng và triển khai những siêu nhà máy dữ liệu này đang mở ra một cuộc khủng hoảng thiếu trầm trọng về nguồn nhân lực. Chỉ riêng ở Mỹ, đã thiếu hụt hơn 600.000 công nhân và 500.000 thợ xây trong tháng 6 năm nay.
Vì sao AI và Robot lại “ngán” Kỹ sư thực hành?
AI và robot gặp khó khăn lớn, thậm chí khó lòng thay thế được công việc của thợ lành nghề (thợ điện, thợ hồ) vì ba lý do cốt lõi:
- Môi trường làm việc khó đoán: Một công trường xây dựng luôn bừa bộn, ngổn ngang, liên tục biến động, và không chỗ nào giống chỗ nào hết. Các thuật toán sẽ rất chật vật để vận hành hiệu quả trong môi trường này.
- Kinh nghiệm và trực giác: Để phân tích và xử lý vấn đề phát sinh đòi hỏi rất nhiều kinh nghiệm và trực giác của thợ lành nghề. Ví dụ: một người thợ điện lành nghề chỉ cần vài phút là có thể ngửi ra đúng vấn đề, trong khi máy tính cần vô số thông tin để chẩn đoán nguyên nhân gây mất điện (quá tải, chuột cắn dây, công tắc hư, v.v.).
- Sự khéo léo, chính xác, và tỉ mỉ: Các thao tác của người thợ đòi hỏi sự khéo léo, chính xác, và tỉ mỉ rất cao mà robot rất khó bắt chước. Việc nghiên cứu một bàn tay robot có thể tước bỏ dây điện một cách chính xác mà không làm đứt lõi đồng là vô cùng đắt đỏ và khó khăn.
III. Công nghệ Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa: Con đường trở thành Kỹ sư Thực hành 4.0
Trong xu thế này, Công nghệ Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa tại Cao đẳng FPT Polytechnic là ngành đi tiên phong, kết hợp nhu cầu về thợ lành nghề và công nghệ cao.
- Định vị Kỹ sư thực hành:
- Ngành Tự động hóa nghiên cứu việc thiết kế, chế tạo, và vận hành các hệ thống tự động, triển khai các hệ thống điều khiển cho dây chuyền sản xuất và robot.
- Thực chất, ngành này là sự kết hợp chặt chẽ giữa các lĩnh vực: Điện, Điện tử, Công nghệ thông tin và Kỹ thuật điều khiển tự động.
- Chương trình đào tạo hướng tới mục tiêu sinh viên trở thành Kỹ sư thực hành, có năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng, tư duy, và sự sáng tạo để thực hiện các dự án điều khiển tự động trong các lĩnh vực từ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, đến đời sống xã hội.
Link ảnh: https://photos.app.goo.gl/hP2DL9V6AFwrgPqE6
- Học “Thực chiến” để làm chủ Tay nghề:
Trường Cao đẳng FPT Polytechnic áp dụng triết lý “Thực học – Thực nghiệp” thông qua phương pháp đào tạo dựa trên dự án (project-based training). Mỗi học kỳ, sinh viên được giao các nhiệm vụ và dự án thực tế để từng bước phát triển và hoàn thiện kỹ năng, khuyến khích sự sáng tạo và tự học, phản ánh yêu cầu thực tiễn của môi trường công việc.
Sinh viên sẽ được trang bị những kiến thức và kỹ năng thực tiễn, vốn là nền tảng của người thợ lành nghề trong kỷ nguyên mới:
- Khối kỹ thuật điện: Sinh viên học cách đọc bản vẽ, lắp đặt và điều khiển hệ thống điện cho văn phòng, nhà, xưởng; Phân tích sơ đồ và lắp đặt tủ điện điều khiển tự động.
- Khối Tự động hóa công nghiệp: Trang bị khả năng Lập trình điều khiển và giám sát các hệ thống máy móc sản xuất bằng các thiết bị như PLC, Biến tần, Servo và robot công nghiệp (Chuyên ngành hẹp CN1).
- Khối Kỹ thuật điều khiển thông minh: Sinh viên học Lập trình điều khiển các thiết bị thông minh (Arduino, Vi điều khiển, Máy tính nhúng) và ứng dụng chúng trong hệ thống smart city, smart home, IoT.
- Kỹ năng thực hành cơ bản: Vận hành và bảo dưỡng thành thạo hệ thống cung cấp điện, hệ thống chiếu sáng, hệ thống điều khiển khí nén, thủy lực.
- Tương lai đảm bảo:
Sau 2 năm (6 học kỳ liên tục) đào tạo, sinh viên tốt nghiệp sẽ có hành trang dày dặn kinh nghiệm, tự tin bước ra thị trường lao động trong và ngoài nước.
- Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp tại FPT Polytechnic có việc làm trong vòng 1 năm sau khi ra trường đạt mức 97.7%.
- Sinh viên ra trường có thể đảm nhận các vị trí: Chuyên viên lắp đặt, vận hành hệ thống điều khiển, Chuyên viên lập trình điều khiển robot công nghiệp, hoặc Kinh doanh cung cấp thiết bị thông minh.
Trong kỷ nguyên mà AI đang làm rung chuyển các vị trí văn phòng, những người có tay nghề kỹ thuật thực chiến được đào tạo bài bản theo triết lý “Thực học – Thực nghiệp” chính là thế hệ làm chủ tương lai. Ngành Công nghệ Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa không chỉ là một lựa chọn nghề nghiệp, mà là một tấm vé vàng để nắm bắt cuộc cách mạng AI.
Giảng viên Trần Ngọc Sơn
Bộ môn Điện – Cơ khí
FPT Polytechnic Cần Thơ
