Nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết phục vụ cho quá trình học tập, nghiên cứu cũng như thực hiện các đề tài môn học và khóa luận trong tương lai, ngày 28/05 vừa qua, ngành Quản trị Nhà hàng – Khách sạn, FPT Polytechnic Cần Thơ đã tổ chức buổi seminar với chủ đề “Hướng dẫn xây dựng bảng câu hỏi khảo sát trong nghiên cứu”. Chương trình được tổ chức tại phòng học của nhà trường với sự tham gia của giảng viên chuyên môn cùng đông đảo sinh viên K21 ngành Quản trị Nhà hàng – Khách sạn.
Buổi seminar được tổ chức với mục tiêu giúp sinh viên hiểu rõ vai trò của bảng câu hỏi khảo sát trong nghiên cứu khoa học, đồng thời hướng dẫn các bước xây dựng một bảng khảo sát hoàn chỉnh, phù hợp với mục tiêu nghiên cứu và đối tượng khảo sát. Đây là một trong những kỹ năng quan trọng đối với sinh viên khối ngành dịch vụ, du lịch, nhà hàng và khách sạn bởi phần lớn các đề tài nghiên cứu đều cần thu thập dữ liệu thực tế từ khách hàng hoặc các đối tượng liên quan.
Mở đầu chương trình, giảng viên đã giới thiệu tổng quan về vai trò của khảo sát trong nghiên cứu. Theo đó, khảo sát là một phương pháp thu thập dữ liệu phổ biến, giúp nhà nghiên cứu ghi nhận ý kiến, đánh giá, nhận thức hoặc hành vi của đối tượng nghiên cứu. Kết quả khảo sát là cơ sở quan trọng để phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phù hợp đối với vấn đề nghiên cứu.
Tiếp theo, giảng viên hướng dẫn sinh viên các bước cơ bản để xây dựng một bảng câu hỏi khảo sát hiệu quả. Trước khi thiết kế câu hỏi, người nghiên cứu cần xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu và đối tượng khảo sát. Đây là bước quan trọng bởi nếu mục tiêu nghiên cứu không rõ ràng, bảng khảo sát rất dễ bị lan man, thiếu trọng tâm hoặc thu thập những dữ liệu không cần thiết.
Bên cạnh đó, sinh viên cũng được hướng dẫn cách thu thập các thông tin nền cần thiết trước khi xây dựng bảng câu hỏi. Những thông tin này bao gồm việc tìm hiểu các nghiên cứu trước đây liên quan đến đề tài, tham khảo các mô hình nghiên cứu, xác định các yếu tố cần đo lường và lựa chọn thang đo phù hợp. Việc tham khảo các nghiên cứu trước giúp người thực hiện tiết kiệm thời gian và nâng cao độ tin cậy cho bảng khảo sát.
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm từ sinh viên là phần hướng dẫn xây dựng câu hỏi khảo sát. Giảng viên nhấn mạnh rằng mỗi câu hỏi cần được thiết kế ngắn gọn, rõ ràng và dễ hiểu. Câu hỏi cần tập trung vào một nội dung cụ thể, tránh sử dụng từ ngữ mơ hồ hoặc gây hiểu nhầm cho người trả lời. Ngoài ra, cần hạn chế các câu hỏi mang tính dẫn dắt hoặc thể hiện quan điểm chủ quan của người nghiên cứu vì điều này có thể ảnh hưởng đến tính khách quan của kết quả khảo sát.
Trong quá trình thiết kế bảng câu hỏi, giảng viên cũng lưu ý sinh viên về cách sắp xếp câu hỏi. Theo đó, bảng khảo sát nên bắt đầu bằng các câu hỏi đơn giản nhằm tạo sự thoải mái cho người trả lời. Những câu hỏi mang tính chuyên sâu hoặc yêu cầu suy nghĩ nhiều nên được bố trí ở phần sau. Thông tin cá nhân cơ bản thường được đặt ở phần đầu hoặc cuối bảng khảo sát tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu.
Một nội dung quan trọng khác được trình bày trong buổi seminar là các loại thang đo thường được sử dụng trong nghiên cứu. Trong đó, thang đo Likert là loại thang đo phổ biến nhất đối với các đề tài thuộc lĩnh vực du lịch, khách sạn và dịch vụ.
Giảng viên đã giới thiệu một số dạng thang đo phổ biến như:
- Thang đo Likert 5 mức độ:
- Hoàn toàn không đồng ý
- Không đồng ý
- Bình thường
- Đồng ý
- Hoàn toàn đồng ý
- Thang đo Likert 7 mức độ với khả năng phân loại chi tiết hơn.
- Thang đo đánh giá mức độ hài lòng:
- Rất không hài lòng
- Không hài lòng
- Bình thường
- Hài lòng
- Rất hài lòng
Thông qua các ví dụ minh họa cụ thể, sinh viên được hướng dẫn cách lựa chọn thang đo phù hợp với từng mục tiêu nghiên cứu khác nhau. Đồng thời, giảng viên cũng giải thích ý nghĩa của từng loại thang đo trong quá trình nhập liệu và xử lý dữ liệu sau này.
Ngoài việc hướng dẫn xây dựng câu hỏi khảo sát, buổi seminar còn đề cập đến những lỗi thường gặp khi thiết kế bảng khảo sát. Một số lỗi phổ biến được nhắc đến gồm câu hỏi quá dài, sử dụng thuật ngữ chuyên môn khó hiểu, câu hỏi trùng lặp nội dung hoặc số lượng câu hỏi quá nhiều gây tâm lý ngại trả lời cho người tham gia khảo sát.
Để giúp sinh viên hiểu rõ hơn về quy trình thực hiện, sau phần lý thuyết, giảng viên chia lớp thành các nhóm thảo luận. Mỗi nhóm được giao một chủ đề nghiên cứu giả định liên quan đến lĩnh vực nhà hàng, khách sạn hoặc du lịch và tiến hành xây dựng bảng câu hỏi khảo sát dựa trên những kiến thức vừa được hướng dẫn.
Không khí thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý tưởng được đưa ra. Các nhóm cùng trao đổi về cách xác định đối tượng khảo sát, lựa chọn thang đo phù hợp và xây dựng hệ thống câu hỏi nhằm thu thập dữ liệu hiệu quả nhất. Trong quá trình làm việc nhóm, giảng viên cũng trực tiếp hỗ trợ và góp ý để sinh viên điều chỉnh bảng câu hỏi của mình.
Sau thời gian thảo luận, đại diện các nhóm lần lượt lên trình bày sản phẩm trước lớp. Các nhóm giới thiệu mục tiêu nghiên cứu, đối tượng khảo sát và giải thích lý do lựa chọn từng nhóm câu hỏi trong bảng khảo sát của mình. Hoạt động này không chỉ giúp sinh viên vận dụng kiến thức đã học mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình và phản biện.
Thông qua phần nhận xét của giảng viên, sinh viên hiểu rõ hơn những điểm mạnh cần phát huy cũng như những hạn chế cần khắc phục khi thiết kế bảng câu hỏi khảo sát. Đây được xem là cơ hội thực hành hữu ích giúp các bạn tự tin hơn khi thực hiện các đề tài nghiên cứu trong tương lai.
Chia sẻ cảm nhận sau chương trình, bạn Minh Dương, sinh viên K21 ngành Quản trị Nhà hàng – Khách sạn cho biết: “Trước đây em nghĩ việc làm bảng khảo sát chỉ đơn giản là đặt câu hỏi rồi gửi cho người khác trả lời. Tuy nhiên sau buổi seminar, em hiểu rằng để xây dựng được một bảng khảo sát hiệu quả cần phải xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, lựa chọn thang đo phù hợp và thiết kế câu hỏi một cách khoa học. Buổi chia sẻ giúp em có thêm nhiều kiến thức hữu ích để áp dụng vào các bài tập và đề tài nghiên cứu trong thời gian tới.”
Buổi seminar khép lại trong không khí hào hứng và tích cực. Thông qua chương trình, sinh viên K21 ngành Quản trị Nhà hàng – Khách sạn không chỉ được trang bị những kiến thức nền tảng về phương pháp khảo sát mà còn có cơ hội thực hành trực tiếp và trao đổi kinh nghiệm với giảng viên cũng như các bạn cùng lớp.
Có thể thấy rằng, những hoạt động học thuật gắn liền với thực tiễn như seminar hướng dẫn xây dựng bảng câu hỏi khảo sát đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu cho sinh viên. Đây sẽ là hành trang hữu ích giúp các bạn tự tin hơn trong quá trình học tập, thực hiện đề tài nghiên cứu và chuẩn bị cho môi trường làm việc chuyên nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Giảng viên Nguyễn Khánh Phương
Bộ môn Du lịch – Nhà hàng – Khách sạn
FPT Polytechnic Cần Thơ
