Trong bối cảnh công nghệ 3D, 4D phát triển không ngừng, stop motion – một kỹ thuật làm phim truyền thống hơn 100 năm tuổi – vẫn vững vàng giữ vị trí độc đáo trong ngành hoạt hình hiện đại. Tại FPT Polytechnic TP HCM, kỹ thuật này không chỉ được giảng dạy bài bản mà còn được sinh viên ứng dụng sáng tạo, kết hợp giữa cảm hứng cổ điển và công nghệ hậu kỳ hiện đại để tạo nên những sản phẩm nghệ thuật có chiều sâu và cá tính.
Stop-motion còn được gọi là hoạt hình tĩnh vật. Mọi chuyển động và chuyển động của nhân vật sẽ được ghi lại trong từng khung hình. Các khung hình này sau đó được thiết kế, chỉnh sửa, xếp chồng và phát lại với tốc độ nhanh để tạo thành một bộ phim động. Điều này sẽ giúp người xem cảm thấy nhân vật thực sự đang chuyển động.
Với hơn 100 năm lịch sử, hoạt hình stop-motion có thể được coi là kỹ thuật làm phim lâu đời nhất trên thế giới. Sự phổ biến của stop-motion cho đến nay là không thể phủ nhận, nhờ cảm giác chân thực, tự nhiên. Nhân vật trong phim hoạt hình stop motion thường được tạo ra từ những vật liệu thô sơ như giấy, đất sét, đồ chơi, rối, v.v. mang đến cho người xem cảm giác chân thực và sáng tạo, hoàn toàn khác biệt so với các loại phim hoạt hình khác.
Hiện nay, bên cạnh sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật làm phim 2D, 3D, 4D và có thể còn hơn thế nữa trong tương lai, chất liệu phim hoạt hình stop motion chưa bao giờ lỗi thời. Kỹ thuật stop motion đòi hỏi kỹ năng và sự kiên nhẫn cao, cùng với thời gian và sự tỉ mỉ đến từng chi tiết để tạo nên một tác phẩm hoàn chỉnh, mang giá trị vật chất và tinh thần to lớn.
Mỗi nhân vật đòi hỏi nhiều tư thế, cử chỉ, biểu cảm khác nhau nên người làm phim cần có kỹ năng tạo hình phong phú cũng như khả năng lắp ghép thành thạo cùng sự kiên trì, tỉ mỉ để tạo nên những nhân vật này một cách hoàn chỉnh nhất.
Hậu kỳ thường được các nhà làm phim sử dụng phần mềm Adobe Premiere. Phần mềm được các thầy cô tại Bộ môn Thiết kế đồ họa – Film – Quảng cáo trường Cao đẳng FPT Polytechnic cơ sở TP HCM giảng dạy thực chiến và trực tiếp hướng dẫn. Nhờ đó sinh viên thành thạo việc sử dụng công cụ chỉnh sửa ảnh, hiệu ứng, kỹ năng biên tập âm thanh, từ đó để tạo nên một bộ phim chất lượng và chuyên nghiệp.
Công nghệ CGI tiên tiến và các công nghệ kỹ thuật số dành cho các nhà làm phim, làm thế nào mà hoạt hình stop motion vẫn tiếp tục phát triển?
Đừng bao giờ đánh giá thấp sức mạnh của hoài niệm. Với những ai lớn lên cùng những bộ phim stop-motion kinh điển như The Nightmare Before Christmas, việc chứng kiến những bộ phim ngắn, chương trình truyền hình và phim điện ảnh stop-motion mới ra mắt quả là điều không gì sánh bằng. Điều này, cùng với sự trân trọng không ngừng dành cho công sức bỏ ra để làm nên những thước phim hoạt hình stop-motion, duy trì nhu cầu ở mức tương đối cao.
Thay vì coi công nghệ hoạt hình đương đại là rào cản đối với hoạt hình stop-motion, các nhà làm phim có thể khám phá nhiều cách thức kết hợp công nghệ hiện đại và kỹ thuật cổ điển. Ví dụ, công nghệ CGI có thể giúp tạo ra các yếu tố hoặc đặc điểm bối cảnh mà nếu chỉ sử dụng rối stop-motion hoặc hoạt hình đất sét, sẽ rất khó để tạo ra.
Hoạt hình stop-motion vẫn duy trì được lượng người theo dõi đông đảo. Thành công của các hãng phim như Laika và Aardman Animations cho thấy phim stop-motion vẫn còn thị trường. Hơn nữa, stop-motion thường được sử dụng trong quảng cáo, video ca nhạc và phim ngắn, nơi sức hấp dẫn thị giác của nó nổi bật và phát huy sở trường kết nối cảm xúc với khách hàng.
Ngày nay, những tiến bộ trong công nghệ CGI cho phép tạo ra nhiều hoạt hình stop-motion ấn tượng hơn bao giờ hết. Sử dụng đồ họa máy tính, các họa sĩ hoạt hình stop-motion có thể thêm các yếu tố bối cảnh độc đáo và thậm chí làm nổi bật biểu cảm khuôn mặt theo những cách mà họ không thể làm được nếu chỉ sử dụng các phương pháp truyền thống.
Đối với những ai quan tâm đến việc thử nghiệm hoạt hình stop-motion, các công cụ và phần mềm cần thiết để tạo ra loại hình hoạt hình này cũng đã trở nên dễ tiếp cận hơn. Cụ thể, các nền tảng và ứng dụng trực tuyến như Adobe After Effects và iMotion giúp hầu như bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng vận dụng khả năng sáng tạo của mình.
Hoạt hình stop-motion đã vượt qua thử thách của thời gian, với lượng người theo dõi trải dài hơn ba thế kỷ. Đổi lại, nhiều khả năng nó sẽ vẫn giữ được giá trị văn hóa và để lại di sản lâu dài cho ngành công nghiệp điện ảnh.
Giảng viên Lê Vũ Hà
Bộ môn Thiết kế đồ họa
FPT Polytechnic TP HCM
