Trong những năm gần đây, công nghệ AI và các ứng dụng của nó đã trở thành một xu hướng và đang dần được sử dụng trong hầu hết các lĩnh vực trong đời sống chúng ta từ lĩnh vực khoa học, công nghệ, kinh doanh, sản xuất,… và đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục. Đối sinh viên nói chung và sinh viên ngành xử lý dữ liệu nói riêng, AI không chỉ mở ra nhiều cơ hội học tập mới mà còn đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển kỹ năng nghề nghiệp dựa vào các ứng dụng AI.
Cùng với các trang học tập online như Coursera, Udemy,.. AI giúp cho các nền tảng này tạo ra các khóa học thông minh cho phép sinh viên học theo nhịp độ và phong cách cá nhân, thông qua việc phân tích dữ liệu người dùng, AI có thể đề xuất lộ trình phù hợp nhất cho từng cá nhân.
Trong ngôn ngữ Python với các thư viện Pandas, Numpy, Scikit-Learn hay các mô hình deep learning kết hợp với các công cụ AI từ Microsoft như GitHub Copilot + Visual Studio code có thể giúp sinh viên xử lý dữ liệu nhanh chóng và chính xác hơn. Từ đó giúp đưa ra các biểu đồ và Dashboard một cách tự động.
Các mô hình AI có thể tổng hợp, phân tích và gợi ý tài liệu giúp sinh viên tiếp cận kiến thức chuyên ngành chuyên sâu một cách dễ dàng như Google NotebookLM.
Nhiều sinh viên sử dụng công cụ AI một cách máy móc, lạm dụng AI để làm bài tập và nộp bài cho đúng deadline nhưng về cơ bản không hiểu bản chất vấn đề , điều này dẫn đến tình trạng thiếu kiến thức dẫn đến mất động lực học tập và khả năng tư duy, suy luận của bản thân.
Sinh viên ngày nay đôi khi quá tin tưởng AI, dùng AI để kiểm chứng thông tin từ bài giảng hay lời giảng viên có thể tạo ra thông tin sai lệnh. Dữ liệu được AI tổng hợp từ những nguồn chưa được kiểm chứng hay không chính xác. Việc phụ thuộc vào AI mà không kiểm chứng lại thông tin dẫn đến rất nhiều hậu quả.
Ngoài ra sinh viên có thể sử dụng AI như công cụ cho việc gian lận trong thi cử, sao chép các tài liệu trái phép do đó cần hướng dẫn và kiểm soát việc sử dụng công cụ AI của sinh viên trong quá trình học tập. Chúng ta không học để phụ thuộc AI, mà học cách dùng AI như một cộng sự thông minh để giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.
Đối sinh viên ngành xử lý dữ liệu, công cụ GitHub Copilot của Microsoft đang trở thành công cụ không thể thiếu trong quá trình học tập của sinh viên. Trong môn học trực quan hóa dữ liệu trong Excel và Python, Copilot trở thành trợ lý thông minh giúp sinh viên có thể tìm hiểu và học tập một cách hiệu quả nếu sử dụng đúng cách.
Dù mang lại rất nhiều lợi ích trong quá trình học tập hay nghiêu cứu của sinh viên nhưng nếu lạm dụng có thể dẫn đến kết quả không mong muốn. Trong bài viết này sẽ giúp sinh viên thấy rõ vai trò của GitHub Copilot trong học tập cũng như các tác động tiêu cực nếu sừ dụng công cụ không đúng trong học tập, từ đó biết cách sử dụng GitHub Copilot một cách đúng cách và có trách nhiệm .
GitHub Copilot là trợ lý lập trình mạnh mẽ:
- Tăng tốc độ viết mã: Copilot gợi ý code theo ngữ cảnh của người lập trình, giúp cho sinh viên thay vì mất thời gian hoàn thanh code thì rút ngắn đáng kể thời gian viết code.
- Các ví dụ mang tính thực tiễn: Các gợi ý của Copilot dựa trên các mẫu phổ biến từ cộng đồng sử dụng , qua đó giúp sinh viên có tể tiếp cận các bài toán trong thực tế hơn.
- Đối sinh viên mới vào trường hoặc tham gia môn học mới có thể dễ dàng làm quen ngôn ngữ mới vì sử dụng Copilot như một gia sư thực thụ.
Thay vì tập trung vào code thì sinh viên ngành xử lý dữ liệu tập trung vào quá trình phân tích dữ liệu và biến dữ liệu thành một câu chuyện dữ liệu. Trong Excel kết hợp Copilot việc tìm hiểu các biều đồ Bar, Line, Pie, Heatmap,.. giúp sinh viên hình dung nhanh chóng về dữ liệu của mình. Đồng thời có thể đưa ra các báo cáo và trình bày dữ liệu một cách nhanh chóng.
Trong Python, Copilot giúp cho sinh viên có thể nhanh chóng hiểu các thư viện Matplotlib, Seaborn, Plotly để trực quan dữ liệu lớn, tạo biểu đồ tương tác hoặc tự động hóa nhanh chóng. Ngoài ra Copilot giúp sinh viên tìm hiểu chuyên sâu về ngành xử lý dữ liệu bằng cách khai thác hết thế mạnh của Python.
Đi cùng những lợi ích và điều tích cực trong việc sử dụng Copilot trong quá trình học tập, nếu sinh viên lạm dụng sẽ mang lại tác động tiêu cực.
Dùng Copilot nhưng không hiểu code, chỉ sao chép, không tìm hiểu các dòng lệnh hay các thư viện được sử dụng, các hàm trong các thư viện sử dụng cho những mục đích nào… Sinh viên dễ dàng qua môn nhưng khi đi làm sẽ không biết cách viết lại hoặc khi đi phỏng vấn sinh viên thì không giải thích được được đoạn mã mà nhà tuyển dụng đưa ra trong bài test.
Sinh viên có thể tạo ra các biểu đồ nhờ Copilot nhưng không biết dữ liệu nào thì dùng cho biểu đồ nào. Việc chọn sai biểu đồ dẫn đến phân tích sai điều đó thật sự nguy hiểm trong các ngành đòi hỏi sự chính xác cao như y tế, tài chính và nghiêu cứu xã hội.
Ngoài ra, việc có thể dễ dàng tạo code từ Copilot dẫn đến sinh viên mất động lực, không có sáng tạo hay tìm giải pháp khác cho cùng 1 vấn đề.
Một vấn đề đối với việc sử dụng AI nói chung là rủi ro về đạo đức. Sinh viên nhờ Copilot vẽ biểu đồ cho các bài Lab, Assignment,.. nhưng không hiểu gì về bài học là vi phạm về tính trung trực.
Cách sử dụng Copilot thông minh và có trách nhiệm:
| Nên Làm | Không nên làm |
| Dùng Copilot để tìm hiểu code cũng như cách tổ chứa code, rồi tự mình viết code theo cách hiểu mình | Sao chép toàn bộ mã code mà không hiểu ý nghĩa code |
| Học cách tạo biểu đồ thủ công trong Excel và Python để hiểu sau đó mới dùng tính năng tự động từ Copilot | Chỉ dùng mẫu có sẵn mà không phân tích tính phù hợp |
| Chi chú có sử dụng Copilot | Không thừa nhận sử dụng Colipot |
| Luôn luôn đặt câu hỏi mình đã hiểu hay chưa?? | Chạy code/ Tạo biểu đồ nhưng không kiểm tra tính đúng đắn. |
Để giúp các em sinh viên trong chuyên ngành xử lý dữ liệu có thể sử dụng Copilot một cách đúng cách và giúp việc học của mình hiệu quả hơn, bộ môn Ứng dụng phần mềm luôn có chuyên đề hay Workshop để giúp sinh viên có thể hình dung được cách mình sử dụng các công cụ AI nói chung và Copilot nói riêng trong các môn học của mình.
Các bạn có thể tham gia sự kiện trong chuỗi Workshop dành riêng cho sinh viên xử lý dữ liệu, luôn được bộ môn tổ chức hàng tuần.
Giảng viên Trần Văn Huy
Bộ môn Ứng dụng phần mềm
FPT Polytechnic TP HCM
