ChatGPT đang ngày càng được sử dụng rộng rãi trong học tập và công việc, từ viết nội dung, làm bài thuyết trình cho tới hỗ trợ nghiên cứu và định hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người dùng phản ánh rằng kết quả trả về từ ChatGPT chưa đúng với mong muốn, nội dung còn chung chung hoặc thiếu trọng tâm. Nguyên nhân chủ yếu không đến từ công cụ, mà xuất phát từ cách người dùng đặt câu hỏi, hay còn gọi là viết prompt.
Việc viết prompt đúng cách đóng vai trò then chốt, quyết định mức độ chính xác và giá trị của câu trả lời. Dưới đây là những nguyên tắc quan trọng giúp người dùng khai thác ChatGPT hiệu quả hơn.
- Cung cấp thông tin chi tiết và bối cảnh rõ ràng
Trước hết, người dùng cần cung cấp đầy đủ thông tin và bối cảnh cho yêu cầu của mình. ChatGPT không có khả năng suy đoán ý định nếu câu hỏi quá chung chung. Khi prompt thiếu bối cảnh, công cụ buộc phải đưa ra những câu trả lời mang tính tổng quát. Ngược lại, nếu người dùng xác định rõ mục tiêu, đối tượng và hoàn cảnh sử dụng, kết quả sẽ sát với nhu cầu hơn.
Ví dụ, thay vì chỉ yêu cầu “viết một bài đăng Facebook”, người dùng nên làm rõ bài đăng phục vụ cho đối tượng nào, chủ đề ra sao, giọng văn mong muốn và độ dài dự kiến. Khi có đầy đủ thông tin này, ChatGPT sẽ dễ dàng tạo ra nội dung phù hợp và có tính ứng dụng cao.
- Sử dụng ngôn ngữ đơn giản, rõ ràng
Bên cạnh đó, việc sử dụng ngôn ngữ đơn giản và rõ ràng là yếu tố không thể bỏ qua. Nhiều người dùng có thói quen viết prompt quá dài dòng, dùng câu phức hoặc diễn đạt vòng vo, dẫn đến việc công cụ hiểu sai trọng tâm. Một prompt hiệu quả nên được viết như cách giao việc cho một người khác: trực tiếp, rõ ràng và dễ hiểu.
- Viết prompt theo cấu trúc ngắn gọn, có thứ tự
Ngoài ngôn ngữ, cấu trúc của prompt cũng ảnh hưởng lớn đến chất lượng phản hồi. Thay vì gộp tất cả yêu cầu vào một đoạn văn dài, người dùng nên trình bày theo cấu trúc có thứ tự. Prompt có thể bao gồm các yếu tố cơ bản như yêu cầu chính, đối tượng hướng tới, phong cách nội dung và định dạng mong muốn. Cách trình bày này giúp ChatGPT nhanh chóng xác định đúng nhiệm vụ và hạn chế việc trả lời lan man.
- Đưa ra ví dụ mẫu để ChatGPT làm theo
Một phương pháp khác giúp nâng cao độ chính xác là đưa ra ví dụ cụ thể. Khi người dùng đã có sẵn định hướng về phong cách hoặc cấu trúc nội dung, việc cung cấp một ví dụ mẫu sẽ giúp ChatGPT “học theo” và điều chỉnh câu trả lời cho phù hợp. Ví dụ có thể là một đoạn văn tham khảo, một phong cách báo chí mong muốn hoặc một mẫu caption đã từng sử dụng hiệu quả.
- Đừng ngại chỉnh sửa và hỏi lại
Cuối cùng, người dùng cần hiểu rằng viết prompt là một quá trình tương tác, không nhất thiết phải hoàn hảo ngay từ lần đầu. Sau khi nhận được câu trả lời, người dùng hoàn toàn có thể yêu cầu chỉnh sửa, rút gọn, thay đổi giọng văn hoặc bổ sung ví dụ. Việc trao đổi qua lại giúp ChatGPT dần tiệm cận hơn với nhu cầu thực tế.
Để giúp người dùng dễ hình dung và áp dụng, dưới đây là một số ví dụ về prompt được viết rõ ràng, đầy đủ bối cảnh và có cấu trúc cụ thể, giúp ChatGPT đưa ra kết quả đúng với nhu cầu sử dụng.
Ví dụ 1: “Tóm tắt nội dung chính của bài học về trí tuệ nhân tạo dành cho sinh viên công nghệ thông tin. Bản tóm tắt trình bày ngắn gọn, tập trung vào các ý quan trọng, phù hợp để ôn tập trước kỳ thi.”
Ví dụ 2: “Viết một bài đăng Facebook giới thiệu chương trình chữa CV 1–1 dành cho sinh viên năm cuối Trường Cao đẳng FPT Polytechnic. Bài viết hướng tới sinh viên chuẩn bị đi thực tập, giọng văn trẻ trung, tích cực, độ dài khoảng 120–150 chữ.”
Tóm lại, ChatGPT là công cụ hỗ trợ mạnh mẽ, nhưng hiệu quả phụ thuộc lớn vào cách người dùng đặt câu hỏi. Khi prompt được viết rõ ràng, có bối cảnh, cấu trúc hợp lý và ví dụ cụ thể, ChatGPT sẽ trở thành trợ lý đắc lực trong học tập và công việc. Ngược lại, những câu hỏi chung chung, thiếu định hướng sẽ khó mang lại kết quả như mong đợi. Việc rèn luyện kỹ năng viết prompt vì thế là yếu tố cần thiết để người dùng có thể làm chủ công nghệ và khai thác tối đa giá trị của trí tuệ nhân tạo.
Phòng QHDN FPT Polytechnic Hà Nội
