Trong bối cảnh cuộc đua công nghệ toàn cầu ngày càng mạnh mẽ, ngành bán dẫn đang trở thành một trong những lĩnh vực chiến lược của thế kỷ XXI với nhu cầu nhân lực kỹ thuật tăng nhanh trên toàn thế giới. Không chỉ các tập đoàn công nghệ lớn, nhiều quốc gia cũng đang đầu tư mạnh để phát triển hệ sinh thái bán dẫn và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho kỹ sư trẻ Việt Nam, đặc biệt là những sinh viên được đào tạo theo định hướng thực hành và gắn với doanh nghiệp. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic tìm hiểu về sự phát triển của ngành bán dẫn, nhu cầu nhân lực toàn cầu cũng như cơ hội học tập và việc làm dành cho thế hệ kỹ sư trẻ trong tương lai.
Từ phòng thí nghiệm bán dẫn tại Nhật Bản đến hành trình của kỹ sư trẻ Việt
Trong một phòng thí nghiệm điện tử tại Nhật Bản, Trần Công Minh (sinh năm 2004, quê Cần Thơ) bắt đầu ngày làm việc của mình. Mặc đồ bảo hộ, đeo găng tay và kiểm tra các thiết bị đo lường trên bàn, Minh cẩn thận đặt một con chip nhỏ lên bảng mạch thử nghiệm. Khi dòng điện được cấp vào, anh theo dõi tín hiệu hiển thị trên màn hình, ghi lại các thông số cần thiết để kiểm tra xem con chip có hoạt động đúng như thiết kế hay không.
Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác cao này là một phần của dây chuyền sản xuất chip – lĩnh vực đang vận hành gần như toàn bộ thế giới số. Tại nhiều phòng thí nghiệm và nhà máy ở Nhật Bản, những kỹ sư trẻ người Việt như Minh đang tham gia vào quá trình hoàn thiện các con chip siêu nhỏ, thành phần quan trọng trong điện thoại thông minh, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay xe điện.
Con đường học bán dẫn đang mở ra cơ hội để nhiều kỹ sư Việt bước ra làm việc trong các trung tâm công nghệ lớn trên thế giới.
Xem thêm: Ngành công nghệ chip & bán dẫn là gì? Tìm hiểu chi tiết cho người mới bắt đầu
Ngành bán dẫn – “dầu mỏ của TK XXI”
Trong thế kỷ XXI, chip bán dẫn được ví như “bộ não” của các thiết bị điện tử. Nếu không có chip, các hệ thống công nghệ hiện đại gần như không thể vận hành.
Hiện nay, nhiều quốc gia đang đầu tư hàng trăm tỷ USD để phát triển ngành công nghiệp này. Mỹ ban hành Đạo luật CHIPS trị giá hơn 50 tỷ USD để thúc đẩy sản xuất trong nước, trong khi Liên minh châu Âu đặt mục tiêu tăng gấp đôi thị phần bán dẫn toàn cầu trước năm 2030.
Tuy nhiên, khi các nhà máy liên tục được xây dựng, một vấn đề lớn dần xuất hiện: thiếu hụt nhân lực bán dẫn.
Theo nhiều báo cáo quốc tế, ngành công nghiệp bán dẫn có thể cần thêm khoảng 1 triệu lao động kỹ thuật vào năm 2030, trong đó khu vực châu Á – Thái Bình Dương có thể thiếu hơn 200.000 kỹ sư.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành bán dẫn nhờ nguồn nhân lực trẻ, nền tảng khoa học – kỹ thuật tốt và sự tham gia ngày càng tích cực của các doanh nghiệp công nghệ. Điều này cũng mở ra nhiều cơ hội học tập và nghề nghiệp cho sinh viên theo đuổi lĩnh vực công nghệ cao trong tương lai.
Nhiều bạn trẻ Việt Nam lựa chọn học ngành bán dẫn
Nếu tại Nhật Bản, kỹ sư Trần Công Minh đang làm việc trong các phòng thí nghiệm và dây chuyền kiểm thử chip, thì tại Việt Nam, nhiều bạn trẻ cũng bắt đầu chuẩn bị cho hành trình bước vào ngành công nghiệp này.
Vũ Khắc Hải (sinh năm 1996, Hải Dương) là một trong số đó. Từng làm kỹ thuật truyền hình cáp với công việc ổn định, Hải nhận ra mình đang dần rơi vào vùng an toàn và khó có cơ hội bứt phá. Anh quyết định quay lại học chuyên ngành thiết kế vi mạch bán dẫn tại chương trình FPT Jetking, Viện đào tạo quốc tế FPT.
Hải chia sẻ: “Thiết kế chip đang được xem là xương sống của ngành công nghiệp bán dẫn. Tôi quyết định học lại để tìm một con đường mới với nhiều cơ hội hơn trong tương lai”.
Ngành bán dẫn tại Việt Nam đang hình thành hệ sinh thái
Trong nhiều năm, Việt Nam được biết đến là trung tâm sản xuất điện tử của thế giới. Tuy nhiên, vài năm gần đây vị trí của Việt Nam trong bản đồ công nghệ đang dần thay đổi khi nhiều doanh nghiệp bán dẫn mở rộng hoạt động.
Intel đã đầu tư hơn 1,5 tỷ USD vào nhà máy lắp ráp và kiểm thử chip tại Thành phố Hồ Chí Minh. Amkor xây dựng một tổ hợp sản xuất lớn tại Bắc Ninh, trong khi nhiều công ty thiết kế vi mạch như Synopsys, Marvell hay Renesas cũng mở rộng hoạt động tại Việt Nam.
Việc các doanh nghiệp công nghệ đầu tư vào Việt Nam cho thấy ngành bán dẫn trong nước đang dần hình thành hệ sinh thái từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói và kiểm thử chip.
Chính phủ cũng đặt mục tiêu đào tạo khoảng 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030 để đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp mới này.
Hệ thống đào tạo ngành bán dẫn tại Việt Nam đang mở rộng
Để chuẩn bị nguồn nhân lực cho ngành bán dẫn, nhiều trường đại học và cơ sở đào tạo tại Việt Nam đã bắt đầu mở các chương trình liên quan đến vi mạch và bán dẫn.
- Cao đẳng FPT Polytechnic
- Đại học Bách khoa Hà Nội
- Đại học Quốc gia TP.HCM
- Cao đẳng Anh quốc BTEC FPT
- Đại học Phenikaa
- Đại học FPT
- Viện đào tạo quốc tế FPT
- Chương trình liên kết Asia Vietnam giữa Đại học FPT và Asia University
Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ), đến năm 2025 đã có hơn 40 trường đại học tại Việt Nam đào tạo hoặc chuẩn bị đào tạo lĩnh vực vi mạch – bán dẫn.
Song song với đó, nhiều doanh nghiệp công nghệ như Intel, Synopsys, Marvell, Renesas, FPT hay Viettel cũng tham gia hỗ trợ xây dựng phòng thí nghiệm, cung cấp công cụ thiết kế chip và tiếp nhận sinh viên thực tập.
Sự kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận sớm với môi trường công nghệ thực tế.
Xem thêm: Học Chip & Bán dẫn ở FPT Polytechnic để tận dụng cơ hội từ hệ sinh thái tập đoàn FPT
Học bán dẫn cần gắn với thực hành và doanh nghiệp
Trong hệ sinh thái công nghệ, mô hình hiệu quả thường được gọi là “tam giác phát triển”: Nhà nước định hướng chiến lược, doanh nghiệp đặt bài toán công nghệ và các trường học đào tạo nhân lực.
Một dây chuyền sản xuất chip có thể trị giá hàng tỷ USD, các thiết bị trong nhà máy hoạt động trong môi trường phòng sạch với độ chính xác cực cao. Vì vậy nếu chỉ học lý thuyết, sinh viên sẽ rất khó tham gia công việc ngay.
Vì vậy, chương trình đào tạo bán dẫn cần gắn với phòng lab, dây chuyền sản xuất mô phỏng và các dự án thực tế. Khi ba yếu tố nhà nước – doanh nghiệp – nhà trường kết nối với nhau, sinh viên có thể tiếp cận sớm với môi trường công nghệ và rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và nhà máy.
Theo ông Đỗ Quốc Bình, phụ trách bộ môn Công nghệ Bán dẫn chương trình Liên kết quốc tế Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, trong chuỗi giá trị của ngành bán dẫn, công đoạn đóng gói và kiểm thử đóng vai trò biến các tấm wafer silicon thành những con chip hoàn chỉnh có thể đưa vào thiết bị điện tử. Ông giải thích: “Thiết kế chip giống như lập bản vẽ cho bộ não điện tử. Sản xuất wafer là quá trình tạo ra các mạch trên tấm silicon, còn đóng gói và kiểm thử sẽ hoàn thiện những mảnh silicon đó thành con chip có thể sử dụng trong thiết bị công nghệ”.
Theo ông Bình, trong nhiều năm đóng gói và kiểm thử thường được xem là công đoạn “hậu kỳ” của ngành bán dẫn. Tuy nhiên, vai trò của lĩnh vực này đang thay đổi nhanh chóng khi việc thu nhỏ bóng bán dẫn dần chạm tới giới hạn vật lý. Khi đó, công nghệ đóng gói trở thành một hướng quan trọng để tiếp tục nâng cao hiệu năng chip. Các công nghệ như xếp chồng chip 3D hay tích hợp nhiều chip trong một hệ thống đang góp phần quyết định sức mạnh của các nền tảng trí tuệ nhân tạo và siêu máy tính.
Ông Bình cũng cho rằng làm việc trong các nhà máy OSAT đòi hỏi kỹ sư không chỉ hiểu về vật liệu bán dẫn hay quy trình đóng gói mà còn phải thành thạo vận hành thiết bị chính xác cao và phân tích dữ liệu để tối ưu tỷ lệ chip đạt chuẩn. Bởi ngành bán dẫn vận hành ở quy mô nanomet, nếu kỹ sư chỉ học lý thuyết mà chưa từng tiếp cận phòng sạch hay thiết bị sản xuất, gần như không thể bắt nhịp công việc ngay.
Đồng quan điểm này, Nguyễn Văn Đại (sinh năm 2006, Hà Nội), sinh viên ngành Công nghệ bán dẫn tại Cao đẳng Anh quốc BTEC FPT, cho biết việc tham gia các dự án kỹ thuật trong quá trình học giúp sinh viên tiếp cận sớm với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp. Theo Đại, chương trình đào tạo không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn yêu cầu sinh viên thực hành, triển khai dự án và giải quyết các bài toán kỹ thuật giống như trong môi trường làm việc. Nhờ đó, sinh viên có thể rút ngắn thời gian thích nghi khi bước vào doanh nghiệp và nhanh chóng tham gia các dự án thực tế.
FPT Polytechnic chú trọng đào tạo thực hành ngành bán dẫn
Theo ông Vũ Chí Thành – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, sự xuất hiện của các nhà máy bán dẫn tại Việt Nam đang đặt ra yêu cầu mới cho hệ thống đào tạo.
“Trước đây nhiều chương trình kỹ thuật thiên về lý thuyết. Nhưng với bán dẫn, chương trình đào tạo phải bám sát cấu trúc thực tế của ngành công nghiệp”, ông Thành nói.
Theo ông, lĩnh vực này cần một lực lượng kỹ thuật viên rất lớn. Trong khi các công đoạn thiết kế hay sản xuất thường đòi hỏi trình độ đại học và sau đại học, thì các khâu lắp ráp, đóng gói và kiểm thử cần số lượng nhân lực lớn và thiên về thực hành.
Chính vì vậy, chương trình đào tạo bán dẫn tại các trường thuộc FPT dành phần lớn thời gian cho thực hành. Sinh viên được học các phần mềm thiết kế vi mạch, tham gia phòng lab mô phỏng quy trình sản xuất và thực tập tại doanh nghiệp.
Ông Thành cũng chia sẻ, Trường cao đẳng FPT Polytechnic tham gia sáng lập và điều hành Liên minh Liên minh Phát triển Nguồn lực Công nghiệp Bán dẫn Việt Nam (SEVINA) để hợp tác, tạo cơ hội thực tập, kết nối việc làm cho sinh viên.
Tìm hiểu thêm về Ngành Công nghệ Chip & Bán dẫn TẠI ĐÂY
Ngành bán dẫn mở ra cơ hội làm việc toàn cầu cho sinh viên FPT Polytechnic
Trần Công Minh, cựu sinh viên chuyên ngành Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, cho biết trong quá trình thực tập và làm việc tại Nhật Bản, anh nhận thấy nhu cầu tuyển dụng kỹ sư trong ngành bán dẫn đang tăng nhanh. Theo Minh, sinh viên Việt Nam được nhiều doanh nghiệp đánh giá cao nhờ tinh thần học hỏi và sự chăm chỉ. Khi theo học tại FPT Polytechnic, Minh có cơ hội tiếp cận các dự án thực hành và được nhà trường kết nối với doanh nghiệp, từ đó mở ra cơ hội làm việc tại môi trường quốc tế.
Trong thời gian học tập, Minh được nhà trường giới thiệu sang làm việc tại Nhật Bản. Hiện nay, FPT Polytechnic hợp tác với nhiều doanh nghiệp nước ngoài tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) nhằm mở rộng cơ hội việc làm cho sinh viên. Bên cạnh chương trình đào tạo chuyên môn, sinh viên còn được tham gia các khóa nâng cao kỹ năng theo nhu cầu doanh nghiệp trước khi làm việc tại nước ngoài.
Minh cho biết khi bắt đầu làm việc trong mảng kiểm thử bán dẫn, khối lượng kiến thức chuyên ngành khá rộng, từ nguyên lý mạch, tín hiệu, đo lường đến vận hành thiết bị kiểm thử. Tuy nhiên, nhờ nền tảng điện – điện tử cùng việc thường xuyên tham gia các dự án thực hành trong quá trình học tại FPT Polytechnic, anh có thể nhanh chóng thích nghi với công việc. Theo Minh, việc được tiếp cận các bài toán kỹ thuật thực tế ngay từ khi còn học giúp sinh viên rèn luyện khả năng phân tích lỗi, tìm nguyên nhân và tối ưu sản phẩm – những kỹ năng quan trọng trong môi trường làm việc của ngành bán dẫn.
Xem thêm: CƠ HỘI VIỆC LÀM NÀO DÀNH CHO SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH CÔNG NGHỆ CHIP & BÁN DẪN?
Kỹ sư Việt Nam có nhiều lợi thế khi bước vào ngành bán dẫn
Theo ông Nguyễn Vinh Quang – Giám đốc Công ty Cổ phần Bán dẫn FPT, Tập đoàn FPT khẳng định kỹ sư Việt Nam có nhiều lợi thế khi bước vào ngành bán dẫn. Sinh viên Việt Nam có nền tảng tốt về các môn khoa học cơ bản như Toán, Lý, Hóa cùng chương trình học phổ thông thiên về STEM, tạo điều kiện thuận lợi để theo đuổi các lĩnh vực kỹ thuật cao như bán dẫn. Bên cạnh đó, kỹ sư Việt Nam còn được đánh giá cao nhờ sự sáng tạo, tinh thần học hỏi và khả năng thích nghi nhanh với công nghệ mới, giúp họ sớm tiếp cận các công cụ thiết kế vi mạch và hệ thống đo kiểm chuyên dụng. Đồng thời, tính kiên trì và khả năng làm việc dưới áp lực cũng là lợi thế quan trọng, phù hợp với đặc thù các dự án vi mạch thường kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Khi nhiều quốc gia phát triển đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt kỹ sư do già hóa dân số, thì Việt Nam với lợi thế dân số trẻ có cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Cơ hội lớn cho thế hệ kỹ sư bán dẫn Việt Nam
Theo các thống kê, Việt Nam hiện có hàng nghìn sinh viên đang theo học các chuyên ngành liên quan đến bán dẫn, cùng với nhiều chương trình đào tạo mới đang được triển khai. Lực lượng này đang góp phần hướng tới mục tiêu 50.000 nhân sự bán dẫn vào năm 2030.
Trong lịch sử phát triển công nghệ, không phải lúc nào một quốc gia cũng có cơ hội tham gia vào một ngành công nghiệp mới ngay từ giai đoạn đầu. Với bán dẫn, đây có thể là một cơ hội hiếm có đối với Việt Nam.
Các nhà máy đang được xây dựng, chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển và nhiều doanh nghiệp công nghệ đang mở rộng hoạt động. Nhưng yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là con người.
Trong cuộc đua công nghệ của thế kỷ XXI, lợi thế của một quốc gia đôi khi không nằm ở những nhà máy trị giá hàng tỷ USD, mà nằm ở những lớp học – nơi đào tạo ra các kỹ sư sẽ vận hành lợi thế quốc gia trong tương lai.
Đọc thêm: Hội thảo về Thiết kế Chip và bán dẫn bùng nổ tại FPT Polytechnic Hà Nội
Trường Cao đẳng FPT Polytechnic tuyển sinh năm 2026
Hình thức tuyển sinh
Xét tuyển hồ sơ THPT.
Đối tượng tuyển sinh
Thí sinh đủ điều kiện trở thành sinh viên của Trường Cao đẳng FPT Polytechnic:
- Tốt nghiệp THPT hoặc tương đương
- Sinh viên các trường Cao đẳng, Đại học
- Sinh viên đã hoàn thành chương trình Trung cấp và có bằng tốt nghiệp THPT hoặc tương đương.
Thời gian đào tạo
2 năm, gồm 6 học kỳ liên tục.
Hồ sơ xét tuyển và nhập học
- 01 Phiếu đăng ký học theo mẫu quy định của trường. Phiếu đăng ký học thí sinh có thể điền trực tiếp TẠI ĐÂY. Hoặc đến nhận tại văn phòng tuyển sinh trên toàn quốc.
- 01 Bản sao công chứng chứng minh nhân dân/căn cước công dân
- 01 Bản sao công chứng bằng tốt nghiệp THPT hoặc Giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
Lưu ý:
- Thí sinh bắt buộc phải bổ sung đầy đủ bản cứng các giấy tờ nói trên trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhập học tập trung.
- Trường hợp nộp giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời, thí sinh phải bổ sung bản sao công chứng Bằng tốt nghiệp THPT trong vòng 2 học kỳ đầu tiên.
