Đứng trước làn sóng bùng nổ của mua sắm trực tuyến cùng lợi thế hội tụ đủ 5 phương thức vận tải cốt lõi, Hải Phòng đang chứng kiến sự đổ bộ của hàng loạt siêu dự án logistics triệu USD. Sự dịch chuyển từ kho bãi truyền thống sang trung tâm xử lý e-commerce công nghệ cao không chỉ định hình lại bức tranh kinh tế cảng biển, mà còn kích hoạt “cơn khát” nhân lực đa ngành chưa từng có.
Khi kho bãi không còn là nơi “chứa hàng thụ động”
Thói quen “chốt đơn” xuyên đêm trên các sàn thương mại điện tử (TMĐT) như Shopee, TikTok Shop hay Lazada của người tiêu dùng đã và đang tạo ra một áp lực khổng lồ lên khâu vận hành đằng sau màn hình. Để đáp ứng tốc độ giao hàng “thần tốc” trong ngày, hệ thống hạ tầng logistics bắt buộc phải bước vào một cuộc cách mạng lột xác.
Khác xa với hình ảnh những nhà kho truyền thống bụi bặm, chỉ dùng để lưu giữ hàng hóa cố định, các kho e-commerce thế hệ mới hiện nay đóng vai trò là những trung tâm xử lý đơn hàng (fulfillment center) cực kỳ năng động. Tại đây, hàng hóa không nằm “chết” một chỗ mà được tính toán bằng thuật toán, phân bổ linh hoạt về các khu vực vệ tinh ven đô. Mô hình này vừa giúp tối ưu hóa chi phí mặt bằng, vừa kéo hàng hóa đến gần người tiêu dùng nhất có thể để rút ngắn tối đa bán kính và thời gian giao hàng.
Lợi thế hạ tầng “5 trong 1” và đòn bẩy Khu thương mại tự do
Không phải ngẫu nhiên mà các tập đoàn đa quốc gia lại chọn Hải Phòng làm “bến đỗ” cho các tổng kho thương mại điện tử. Câu trả lời nằm ở lợi thế hạ tầng giao thông tích hợp hiếm có, nơi hội tụ trọn vẹn cả 5 phương thức vận tải cốt lõi. Bên cạnh tuyến đường bộ cao tốc Hà Nội – Hải Phòng giúp kết nối giao thương nội địa siêu tốc, địa phương này còn sở hữu cảng nước sâu Lạch Huyện ở khâu đường biển, đủ năng lực đón các siêu tàu container đi thẳng tới Mỹ và Châu Âu. Sự hoàn thiện này còn đến từ mạng lưới kết nối đa phương thức linh hoạt qua đường sắt, đường thủy nội địa và tuyến đường hàng không chiến lược thông qua Sân bay Quốc tế Cát Bi.
Không dừng lại ở “phần cứng”, thành phố Cảng còn đặt mục tiêu tăng trưởng ngành logistics từ 30–35%/năm và đang tích cực xúc tiến thành lập Khu thương mại tự do (FTZ). Một khi FTZ đi vào hoạt động với cơ chế liên thông hải quan và ưu đãi thuế quan vượt trội, Hải Phòng sẽ trở thành “thỏi nam châm” hút các tập đoàn bán lẻ toàn cầu. Cộng hưởng với việc lọt top 5 cả nước về chỉ số phát triển TMĐT, lực cầu nội tại của địa phương này đang ở giai đoạn hấp dẫn hơn bao giờ hết.
Sự xuất hiện của những “Siêu dự án” triệu USD
Làn sóng đầu tư đang hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết khi Hải Phòng liên tục chào đón các đại dự án logistics quy mô lớn. Mở màn là JD Property Logistics Park Haiphong 1 tại Nam Đình Vũ có tổng vốn 32 triệu USD, trải rộng 97.000 . Dự án từ cổ đông chiến lược của Tiki gây ấn tượng nhờ khả năng phân chia diện tích kho linh hoạt từ 5.000 đến 55.000 , tối ưu cho mọi quy mô doanh nghiệp.
Cùng với đó, SLP Park Hải Phòng khẳng định vị thế mô hình kho e-commerce hiện đại với diện tích sàn gần 88.810 . Nằm cách cảng Nam Đình Vũ chỉ 3km, khu kho này sở hữu trần cao 9m cùng tải trọng sàn lên tới 3 tấn/ – thông số kỹ thuật lý tưởng cho các hệ thống kệ tự động nhiều tầng và robot vận hành.
Bức tranh hạ tầng càng thêm hoàn thiện khi Tổ hợp KCN DEEP C quy mô 3.400 ha đang tiên phong xây dựng hệ sinh thái logistics đạt chuẩn xanh (ESG). Việc đưa vào vận hành thêm 150.000 kho xưởng được kỳ vọng sẽ giải triệt để “cơn khát” mặt bằng cho các sàn thương mại điện tử trong khu vực.
“Cơn khát” nhân sự và lời giải cho bài toán việc làm Gen Z
Sự bùng nổ của các siêu kho e-commerce đang kéo theo một “cơn khát” nhân lực trầm trọng. Báo cáo từ CBRE cho thấy, đặc thù đơn hàng TMĐT thường nhỏ lẻ, đa dạng chủng loại và yêu cầu đóng gói riêng biệt, khiến số lượng nhân sự cần thiết tại một kho e-commerce cao gấp 2 đến 3 lần so với kho lưu trữ pallet truyền thống.
Thực tế này đang mở ra hàng chục ngàn cơ hội việc làm mới tại Hải Phòng, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn định kiến cố hữu rằng “làm kho chỉ là lao động chân tay cực nhọc”. Ở nhóm ngành Kỹ thuật – Công nghệ, các siêu kho hiện đại đang đỏ mắt tìm kiếm đội ngũ kỹ sư hệ thống tự động hóa, chuyên gia vận hành robot tự hành (AGV) và nhân sự bảo trì cơ điện cho hệ thống băng chuyền. Trong khi đó, Khối Hệ thống thông tin mở ra sân chơi lớn cho các chuyên viên quản trị Hệ thống Quản lý Kho (WMS) — những người trực tiếp “nắm cán” thuật toán và làm chủ luồng dữ liệu phân bổ hàng hóa. Đặc biệt, Khối Kinh tế, Logistics và Phân tích dữ liệu cũng ghi nhận đợt “trải thảm đỏ” chưa từng có, khi các tập đoàn lớn liên tục săn đón chuyên viên phân tích chuỗi cung ứng, Giám đốc vận hành (COO) cho đến các chuyên gia đàm phán thủ tục hải quan chuyên nghiệp.
Song song đó, mạng lưới giao hàng chặng cuối (last-mile delivery) như Viettel Post, J&T Express hay Shopee Express (SPX) cũng đang ráo riết mở rộng các trung tâm chia chọn vệ tinh, tạo nên một chuỗi cung ứng khép kín và sôi động.
Thách thức còn lại và cơ hội bứt phá của giới trẻ
Dù sở hữu tiềm năng khổng lồ, ngành logistics Hải Phòng vẫn đối mặt với những nút thắt cần tháo gỡ: Doanh nghiệp nội địa phần lớn mới dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ đơn lẻ chứ chưa đủ sức thầu trọn gói (full-fillment) như các tập đoàn ngoại. Bên cạnh đó, việc đồng bộ hóa thủ tục hành chính liên ngành tại Khu thương mại tự do vẫn cần thời gian để tối ưu.
Tuy nhiên, nhìn một cách tổng thể, Hải Phòng đã cầm chắc tấm vé trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực. Khi cơ hội lớn mở ra ngay trên sân nhà, thế hệ sinh viên hiện tại chính là lực lượng được hưởng lợi trực tiếp. Đặc biệt, đối với sinh viên FPT Polytechnic, môi trường đào tạo 70% thực hành tích hợp AI sẽ là “bệ phóng” vững chắc giúp các bạn đón đầu đợt tuyển dụng lớn này. Không chỉ được trang bị kiến thức chuyên ngành chuẩn doanh nghiệp và kỹ năng công nghệ thực chiến, sinh viên nhà trường còn đứng trước cơ hội tiếp cận trực tiếp hàng ngàn vị trí việc làm hấp dẫn tại các siêu dự án logistics triệu USD ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Giảng viên Đỗ Hoàng Duy
Bộ môn Kinh tế
FPT Polytechnic Hải Phòng
