Trong thiết kế, một ý tưởng hay không chỉ nằm ở bản thân tác phẩm mà còn ở cách nó được đặt vào đúng ngữ cảnh. Một bộ nhận diện thương hiệu, một poster hay một chiến dịch quảng cáo sẽ thuyết phục hơn rất nhiều khi xuất hiện trong chính môi trường mà nó được tạo ra. Thế nhưng suốt nhiều năm qua, phần lớn designer Việt vẫn phải sử dụng các mockup billboard ở New York, London hay Tokyo để trình bày những ý tưởng dành cho thị trường Việt Nam.
Nhìn thì đẹp, nhưng luôn có cảm giác “không thuộc về nơi này”.
Xuất phát từ khoảng trống đó, Happiness Saigon đã giới thiệu Việt Móckúp Library, thư viện mockup mã nguồn mở đầu tiên tập trung vào những bối cảnh quảng cáo và không gian đô thị rất Việt Nam.
Thay vì sử dụng stock image hay dựng phối cảnh giả lập, đội ngũ sáng tạo đã trực tiếp khảo sát, chụp ảnh và xử lý những vị trí quảng cáo có thật. Từ những billboard khổ lớn hướng ra các trục đường chính, bảng hiệu mặt tiền cửa hàng, cho đến những góc hẻm đặc trưng của TP.HCM, tất cả đều được chuyển thành các template PSD có thể chỉnh sửa, giúp designer chỉ cần vài thao tác là có thể đặt tác phẩm của mình vào đúng bối cảnh Việt Nam.
Điều làm nên giá trị của dự án không chỉ là số lượng mockup, mà nằm ở cách nó thay đổi tư duy trình bày thiết kế.
Trong nhiều năm, các bài thuyết trình thương hiệu tại Việt Nam thường xuất hiện trên những đại lộ phương Tây với kiến trúc, biển báo, phương tiện giao thông và văn hóa thị giác hoàn toàn khác với nơi thương hiệu sẽ hiện diện. Điều này vô tình tạo nên một khoảng cách giữa ý tưởng và thực tế. Việt Móckúp Library giúp thu hẹp khoảng cách ấy, để người xem có thể hình dung chính xác hơn một chiến dịch sẽ trông như thế nào khi xuất hiện trên đường phố Việt Nam. Đó cũng là lúc khái niệm local insight không chỉ dừng lại ở nội dung truyền thông, mà mở rộng sang cả công cụ trình bày ý tưởng.
Một điểm đáng chú ý khác là dự án được phát hành miễn phí dưới dạng open-source dành cho cộng đồng sáng tạo (với điều kiện sử dụng phi thương mại theo điều khoản của dự án). Happiness Saigon xem đây như một cách đóng góp vào “hạ tầng sáng tạo” của ngành thiết kế, nơi những tài nguyên chất lượng không chỉ phục vụ nội bộ agency mà còn được chia sẻ cho designer tự do, studio, sinh viên và các thương hiệu nhỏ.
Chỉ sau thời gian ngắn ra mắt, thư viện đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của cộng đồng thiết kế trong và ngoài nước. Không chỉ bởi chất lượng hình ảnh, mà còn vì đây là một trong những dự án hiếm hoi đặt câu hỏi về bản sắc của chính công cụ thiết kế.
Thực tế, mockup vốn chỉ là công cụ hỗ trợ. Nhưng khi công cụ ấy mang đậm dấu ấn địa phương, nó lại góp phần kể câu chuyện thương hiệu một cách chân thực hơn. Một billboard giữa ngã tư Sài Gòn, một bảng hiệu trong con hẻm nhỏ, hay mặt tiền cửa hàng quen thuộc đôi khi truyền tải cảm xúc gần gũi hơn rất nhiều so với những khung cảnh quốc tế hào nhoáng.
Việt Móckúp Library cũng phản ánh một xu hướng đang ngày càng rõ nét trong ngành sáng tạo: thiết kế bản địa (local design) không chỉ là sử dụng họa tiết, màu sắc hay văn hóa Việt, mà còn là đặt tác phẩm vào đúng không gian sống của người Việt.
Trong bối cảnh ngành thiết kế đang hướng đến những giải pháp gần gũi với người dùng và giàu bản sắc văn hóa, dự án của Happiness Saigon cho thấy rằng đổi mới không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ phức tạp. Đôi khi, chỉ cần nhìn lại những con đường, góc phố và biển hiệu quen thuộc quanh mình cũng đủ để tạo nên một nguồn tài nguyên có giá trị lâu dài cho cả cộng đồng sáng tạo.
Không chỉ là một thư viện mockup, Việt Móckúp Library còn là lời khẳng định rằng những ý tưởng được sinh ra tại Việt Nam xứng đáng được kể bằng chính bối cảnh của Việt Nam. Đó là một bước tiến nhỏ về mặt công cụ, nhưng là một bước tiến lớn trong hành trình xây dựng bản sắc cho ngành thiết kế Việt.
Tham khảo dự án:
Giảng viên Nguyễn Đào Minh Quân
Bộ môn Thiết kế đồ họa
FPT Polytechnic Cần Thơ
