Vừa qua, nhóm sinh viên ngành Thiết kế Đồ Họa FPT Polytechnic TP HCM đã hoàn thành xuất sắc bài tập cuối kỳ (ASM) cho môn học quan trọng Luật Xa Gần và Bố Cục. Tác phẩm là một mô hình papercut (cắt giấy nghệ thuật) ấn tượng, các bạn vừa nắm vững nguyên lý thị giác, vừa mang đậm dấu ấn văn hóa Việt được tái hiện một cách sáng tạo và đầy cá tính Gen Z.
Các bạn sinh viên đã lấy cảm hứng từ câu chuyện quen thuộc “Con Rồng Cháu Tiên” – nguồn cội dân tộc, nhóm đã quyết định “thổi hồn” hiện đại vào hình tượng thiêng liêng này. Thay vì cách tiếp cận truyền thống, nhóm lựa chọn thể hiện sự giao thoa giữa nguồn cội (Rồng) và thế hệ kế thừa đương đại (Cháu Tiên – hình tượng cô gái Gen Z).
Hình Tượng Rồng Chiếm 2/3 khung hình bên trái. Rồng được cách điệu với đường nét uyển chuyển, hiện đại nhưng vẫn giữ được thần thái oai nghiêm, biểu tượng cho sức mạnh, nguồn cội và sự bao bọc. Để đảm bảo sự cân bằng tổng thể, Rồng được thể hiện bằng màu sắc nhạt chủ đạo (xanh ngọc), tạo cảm giác nhẹ nhàng, thanh thoát dù có kích thước lớn. Bên cạnh đó, hình ảnh cô Gái Mặc Việt Phục (Áo Nhật Bình) đặt ở vị trí 1/3 góc phải bên dưới của bố cục chung.
Kích thước nhỏ hơn đáng kể so với Rồng. Tuy nhiên, điểm nhấn mạnh mẽ đến từ bộ áo Nhật Bình truyền thống được tái hiện vô cùng tỉ mỉ với màu đỏ rực rỡ làm chủ đạo, kết hợp với các họa tiết, hoa văn thêu/dệt tinh xảo được cắt giấy công phu. Màu đỏ nóng ấm và các chi tiết dày đặc tạo nên một “trọng lượng thị giác” (visual weight) rất lớn.
Chính sự tương phản về kích thước, vị trí và đặc biệt là màu sắc, mật độ chi tiết đã tạo nên sự cân bằng hoàn hảo. Dù Rồng lớn hơn về mặt vật lý, nhưng “sức nặng” thị giác mà cô gái trong áo đỏ rực và chi tiết tỉ mỉ mang lại đã kéo ánh nhìn người xem sang phải, tạo thế cân bằng động linh hoạt. Đây chính là nguyên tắc Cân Bằng Bất Đối Xứng (Asymmetrical Balance) được áp dụng một cách xuất sắc, minh chứng cho việc nhóm đã hiểu rõ và vận dụng hiệu quả bài học về bố cục và luật thị giác.
“Chúng mình muốn tìm một trang phục truyền thống vừa sang trọng, vừa mang nét đặc trưng riêng của Việt Nam, khác với áo dài thường thấy. Áo Nhật Bình thời Nguyễn với cổ đứng, hình dáng độc đáo và các họa tiết cầu kỳ đã lập tức thu hút nhóm. Nó tượng trưng cho vẻ đẹp tinh hoa, sự kế thừa văn hóa của ‘Cháu Tiên’ thời hiện đại.
Hình tượng Rồng rất uy quyền, nhưng nhóm không muốn nó quá cổ điển hay đáng sợ. Chúng mình nghiên cứu nhiều phong cách minh họa hiện đại, cách điệu đường nét Rồng sao cho uyển chuyển, gần gũi hơn nhưng vẫn giữ được cái ‘thần’ oai nghiêm, biểu tượng cho nguồn cội mạnh mẽ.
Việc chọn màu nhạt cho Rồng và màu đỏ rực cho áo Nhật Bình là một quá trình cân nhắc kỹ. Ban đầu, cả nhóm nghĩ Rồng nên mạnh mẽ với màu đậm. Nhưng khi phác thảo, chúng mình nhận ra nó sẽ lấn át hoàn toàn hình cô gái dù nhỏ. Màu nhạt cho Rồng giúp nó hòa vào nền, tạo không gian ‘thở’ và làm nền hoàn hảo để điểm nhấn đỏ rực và chi tiết của áo Nhật Bình tỏa sáng, kéo mắt và tạo cân bằng bất ngờ”, Đại diện nhóm chia sẻ.
Kỹ thuật cắt giấy nghệ thuật (papercut) được chọn vì khả năng tạo hình tinh tế, sự tương phản sáng-tối mạnh mẽ, và đặc biệt là hiệu ứng tuyệt đẹp khi có ánh sáng xuyên qua. Nó phù hợp để thể hiện sự tỉ mỉ của hoa văn áo Nhật Bình và sự uyển chuyển của hình Rồng.
Ý tưởng trên giấy được chuyển hóa thành bản vẽ chi tiết. Quá trình cắt giấy đòi hỏi sự kiên nhẫn và độ chính xác tuyệt đối, đặc biệt là với phần hoa văn phức tạp trên áo Nhật Bình và các chi tiết nhỏ trên vây, râu Rồng. Nhóm đã sử dụng dao trổ chuyên dụng để tạo nên từng đường nét sắc sảo. Việc cân chỉnh các lớp giấy (nếu có) để tạo độ sâu cũng được tính toán kỹ lưỡng.
Một điểm nhấn đặc biệt của tác phẩm là hiệu ứng trình diễn dưới ánh sáng. Khi được đặt trước nguồn sáng (như đèn hắt), tác phẩm papercut bừng sáng. Màu đỏ của áo Nhật Bình trở nên rực rỡ và ấm áp hơn bao giờ hết. Các chi tiết hoa văn tỉ mỉ hiện lên vô cùng sắc nét và lung linh, như được thắp sáng từ bên trong. Hình tượng Rồng với màu nhạt trở nên thanh thoát và huyền ảo, ánh sáng xuyên qua tạo hiệu ứng như Rồng đang bay lượn.
Sự tương phản sáng-tối được tăng cường tối đa, khiến cho nguyên lý Cân Bằng Bất Đối Xứng càng thêm rõ ràng và ấn tượng. Dù trong môi trường ánh sáng, mọi thông điệp về nguồn cội, sự kế thừa và vẻ đẹp nghệ thuật thị giác đều được biểu đạt trọn vẹn, thậm chí còn được nâng tầm.
Bài ASM là một tác phẩm nghệ thuật thị giác đẹp mắt, chứa đựng tâm huyết và sự sáng tạo của cả nhóm. Thông qua việc vận dụng nhuần nhuyễn nguyên lý Cân Bằng Bất Đối Xứng bằng hình dạng, vị trí và đặc biệt là màu sắc, nhóm đã thành công trong việc Tái hiện và cách điệu câu chuyện truyền thuyết “Con Rồng Cháu Tiên” đầy mới mẻ, phù hợp với thế hệ Gen Z.
Tác phẩm là minh chứng rõ ràng cho thấy, khi hiểu sâu các nguyên tắc thị giác và biết cách vận dụng linh hoạt, sáng tạo, các nhà thiết kế trẻ hoàn toàn có thể tạo nên những sản phẩm vừa mang đậm bản sắc dân tộc, vừa hiện đại và đầy sức hút thị giác.
Giảng viên Lâm Ngọc Vân Anh
Bộ môn Thiết kế đồ hoạ
FPT Polytechnic TP HCM
