Với nhiều bạn sinh viên, giảng viên như những “siêu anh hùng” thầm lặng, mang trên vai trách nhiệm vun đắp tri thức và nhân cách cho bao thế hệ học trò. Các bạn ngưỡng mộ thầy cô của mình bởi kiến thức chuyên sâu, năng lượng dồi dào và khả năng giải quyết mọi vấn đề. Thế nhưng, đằng sau hình ảnh vững vàng ấy, cũng có lúc các “siêu anh hùng” dường như bị “gục ngã” bởi nhiều áp lực không tên.
Nhân dịp 20/11, hãy cùng FPT Polytechnic lắng nghe chia sẻ chân thật của các giảng viên trên hành trình làm nghề. Có khi nào, ngay cả “Super Teacher” mạnh mẽ nhất cũng từng cảm thấy như “bất lực” vì học trò? Hãy cùng bước vào thế giới thật sự của người thầy, người cô để thấy rằng: Siêu anh hùng cũng có lúc “thất bại” để được hoàn thiện hơn.
Cô Nguyễn Thị Phương Uyên: Khi “tuổi trẻ” cũng là một áp lực của người làm giảng viên
Cô Nguyễn Thị Phương Uyên có lẽ là gương mặt quen thuộc với nhiều sinh viên học chuyên ngành Marketing & Sales tại FPT Polytechnic Tây Nguyên. Bởi cô đúng nghĩa là một giảng viên Gen Z – năng động, cởi mở và hiện đại.
Khi nhận lời mời về giảng dạy tại trường, cô Uyên vừa kết thúc chương trình Thạc sĩ Quản trị kinh doanh tại Đại học Ming Chuan (Đài Loan). Nỗi băn khoăn lớn nhất của cô khi đó chính là tuổi đời vào nghề quá trẻ.
Cô thừa thận: “Bởi vì bản thân mình cũng là một người rất trẻ nên có những cái chưa thật sự tự tin. Tuy nhiên, thời điểm đó mình đi tham vấn tâm lý. Bác sĩ và cũng đang là người làm giáo dục gợi ý cho mình thật ra việc còn trẻ, nó không phải là một điểm yếu. Cái hay của những người trẻ, đó là những kiến thức mà mình có được thì nó đến từ những điều đúng đắn, thực tiễn nhất. Bên cạnh đó thì mình cũng có những kiến thức đã được ghi vào trong sách, những kiến thức đã được chứng minh bởi rất nhiều người thì nó chuẩn nhất và nó phù hợp với giáo dục nhất”.
Nỗi lo về tuổi tác, về việc liệu mình có đủ kinh nghiệm để đứng trên bục giảng đã từng là áp lực vô hình khiến cô Uyên hoài nghi về bản thân. Nhưng có lẽ đó cũng là điều dễ hiểu mà bất kỳ ai đều phải trải qua trước ngưỡng cửa một hành trình mới.
Nếu nỗi lo ban đầu là một cuộc chiến nội tâm thì thử thách thực sự đến từ những tình huống sư phạm mà không sách vở nào có thể dạy hết. Cô Phương Uyên chia sẻ một trong những trải nghiệm khó khăn nhất là khi tiếp nhận hướng dẫn các bạn sinh viên chuyển từ môi trường Phổ thông Cao đẳng lên.
Cô nhận xét: “Các em mang trong mình tâm lý khác biệt. Có những bạn ham chơi, thiếu động lực, có những bạn đi học chỉ vì gia đình “ép”. Đứng trước những trường hợp đó, mình không thể nào bỏ bạn luôn được. Đúng là một lớp có rất nhiều người nhưng không thể bỏ bạn đó đi. Vậy thì phải làm sao?”
Câu hỏi “phải làm sao?” cứ xoáy sâu vào tâm trí cô. Đó là cảm giác bất lực khi mọi phương pháp giáo dục dường như vô hiệu, khi sự nhiệt huyết của người thầy không thể chạm tới những tâm hồn non trẻ nhạy cảm. Khoảnh khắc đó, người “Super teacher” cũng chỉ là một người bình thường, cảm thấy như “bất lực” vì chưa thể kéo học trò của mình đứng dậy ngay lập tức.
Nhưng chính trong những thử thách như vậy, cô lại tìm thấy giá trị sâu sắc nhất của nghề giáo – không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là người dẫn đường đi đúng cho học trò. Cô biến chính sự “non trẻ” của mình thành lợi thế để có thể “hòa tan” với các bạn, để thấu hiểu tâm lý sinh viên thông qua những buổi trò chuyện trên lớp hay ngoài giờ học.
Cô kể thêm về một trường hợp một bạn sinh viên “rất lười, đi học chỉ ngủ, làm bài tập chung không nhóm nào nhận”. Sau khi kiên nhẫn tiếp xúc với bạn, cô phát hiện “bạn ấy giỏi đấy, có tiềm năng đấy”. Cô đã khuyến khích và trao cho bạn sự tin tưởng để phát huy điểm mạnh của bạn thân. Kết quả, bạn sinh viên đã “thay đổi từ bên ngoài vào trong”, không chỉ trả nợ hết các môn, thành công tốt nghiệp mà đến nay vẫn liên lạc để xin tư vấn của cô về chuyên môn.
Cô Uyên cho rằng sức mạnh của một người thầy không nằm ở việc mình phải là người giỏi nhất. Cô khẳng định: “Bản thân tôi chưa bao giờ cảm thấy mình là người giỏi nhất trong mắt học trò. Tôi muốn được là một người đồng hành hơn”.
Khi gặp một câu hỏi khó chưa thể trả lời cho sinh viên, cô thường nói: “Câu hỏi này rất hay, bây giờ cô và trò mình cùng tra khảo nhé!”. Chính sự nhiệt tình và cởi mở đó giúp cô Uyên từ một người thầy truyền thụ kiến thức thành một người bạn đồng hành tin cậy trên hành trình tìm kiếm tri thức của sinh viên.
Hành trình của cô là minh chứng, không phải “Super teacher” nào cũng hoàn hảo, nhưng chắc chắn là người biết biến điều chưa hoàn thiện ở bản thân thành động lực giúp thấu hiểu, khuyến khích sinh viên phát triển ngày càng tốt hơn.
Thầy Nguyễn Thanh Nhật: “Phần mệt mỏi nhất là những khoảng thời gian không tên”
Nếu bạn vẫn nghĩ công việc của giảng viên chỉ gói gọn trong vài giờ đứng lớp thì đó là chưa đủ. Thầy Nguyễn Thanh Nhật (giảng viên Truyền thông & Tổ chức sự kiện tại FPT Polytechnic Tây Nguyên) chia sẻ chân thành “những khoảng thời gian không tên” chuẩn bị giáo án, kết nối doanh nghiệp, tạo sân chơi thực tế cho sinh viên… cũng đôi khi khiến thầy rơi vào áp lực.
Thầy nói: “Ngoài thời gian trên lớp thì giảng viên phải đầu tư rất nhiều vào kiến thức và kỹ năng. May mắn là chuyên ngành tôi phụ trách có sự bổ trợ lớn từ công việc hiện tại của tôi. Tuy nhiên, học ở FPT Polytechnic yêu cầu tính thực hành cao. Ví dụ với chuyên ngành Truyền thông và Tổ chức sự kiện sẽ có những môn học các bạn phải làm một chương trình thật. Dù sinh viên là người hoàn toàn chủ động về ý tưởng, nhân sự, nội dung… nhưng giảng viên vẫn luôn phải theo sát để hỗ trợ các bạn kịp thời. Vất vả nhất là những công việc không tên phía sau như liên hệ và làm việc với đối tác để tạo ra môi trường thuận lợi cho học trò làm việc”.
Thầy Thanh Nhật tự nhận mình là “liều thuốc đắng, chứ không phải viên kẹo ngọt” với học trò. Trong học tập, thầy nghiêm khắc và đặt ra yêu cầu cao cho sản phẩm. Tuy nhiên, sự nghiêm khắc ấy đôi khi lại là một thử thách tâm lý với sinh viên. Thầy tâm sự: “Có những lúc mình chỉ vừa hỏi ‘Tại sao em lại làm như thế?’, bạn đã bật khóc. Những lúc đó, mình cũng phải suy nghĩ lại, liệu mình có làm sai không, có quá khắt khe không?”.
Từ những lần như vậy, thầy nhận ra mình cũng phải học cách linh hoạt hơn với từng bạn. Thầy cho phép sinh viên được sai, thậm chí khuyến khích các bạn “hãy cho mình cơ hội được sai”, nhưng với điều kiện “sai rồi phải sửa”. Thầy nói chân thành: “Nếu các em sai, thầy sẽ là người đi sửa cùng, chứ không làm giùm. Thầy chỉ là người đồng hành thôi, các em cần hỏi, thầy sẽ trả lời“.
Thế nhưng, đôi khi sự tận tâm không thể “chiến thắng” hoàn cảnh. Thầy Nhật cũng có những trường hợp sinh viên khiến bản thân phải trăn trở nhiều. Thầy nói: “Đó là câu chuyện của một bạn nữ thông minh, có nhiều ý tưởng sáng tạo nhưng bỗng sa sút trong môn học tôi phụ trách. Tôi tìm hiểu, nói chuyện với bạn bè em ấy, tạo ra những buổi cà phê để kết nối, động viên em quay lại. Em ấy đã hứa với tôi sẽ không nghỉ học môn của tôi nữa”.
Học trò đã giữ lời hứa, học hành chăm chỉ và hoàn thành tốt môn. Nhưng một thời gian sau khi thầy nhắn tin hỏi thăm về bài thi tốt nghiệp, câu trả lời nhận được lại là: “Thầy ơi, con đi làm công nhân rồi”.
“Thật ra khi tôi nghe câu đó cảm thấy hơi hụt hẫng một tí. Tại sao một bạn đã từng quay đầu và cố gắng nhưng bây giờ lại bỏ? Bạn bảo chỉ bảo lưu vì lý do kinh tế và gia đình, và sẽ quay về. Nhưng thực sự tôi không biết khi nào bạn ấy sẽ quay lại, và liệu bạn ấy có vượt qua được những chướng ngại vật trong cuộc sống hay không. Đó là một điều khiến tôi lăn tăn”, thầy Thanh Nhật trải lòng.
Khi được hỏi về kinh nghiệm cho các giảng viên trẻ đang bước vào nghề, thầy Nhật đúc kết hành trình của mình bằng 3 chữ T cốt lõi: “Tôi luôn tin rằng, chỉ có trái tim mới chạm tới trái tim. Để thực sự kết nối với sinh viên, người thầy cần có ba yếu tố: Tận tâm, Thực tế và Truyền cảm hứng”.
Theo thầy, “tận tâm” là sự chân thành, chia sẻ hết lòng vì sự tiến bộ của học trò. “Thực tế” là biến những kiến thức khô khan thành bài học ứng dụng được ngay vào cuộc sống và công việc. Và quan trọng nhất là “truyền cảm hứng” để các em không chỉ học kiến thức mà còn học được niềm tin vào bản thân để vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Và có lẽ, chính những khoảnh khắc tưởng chừng như kiệt sức, “gục ngã” sau giờ lên lớp giúp hun đúc nên chân dung một “Super teacher” điềm tĩnh, đa nhiệm, nhiệt huyết và thấu hiểu.
Thầy Nguyễn Quang Vinh: Áp lực của người tiên phong và những đêm trăn trở với giáo án
Năm 2018, khi FPT Polytechnic TP HCM mở đào tạo chuyên ngành Digital Marketing, thầy Nguyễn Quang Vinh là một trong những người đầu tiên đứng lớp. Vai trò tiên phong vừa mang đến vinh dự nhưng cũng là áp lực lớn đối với một người từ lĩnh vực Lập trình web rẽ ngang như thầy.
Thầy chia sẻ: “Thời điểm đó, truyền thông – marketing như một mảnh đất hoang sơ, không có nhiều tài liệu để học như bây giờ. Mọi thứ giống như mình là những người đi mò đường. Khi đào tạo lứa đầu tiên ra, tôi không biết thị trường sẽ đón nhận các bạn như thế nào”.
Nỗi lo về tương lai của sinh viên, về việc liệu những gì mình dạy có đủ để các bạn hòa nhập với thị trường hay không trở thành một gánh nặng vô hình với cả thầy và trò. Nhưng kết quả lại rất khả quan. Thầy cho biết lứa sinh viên năm ấy sau này ra trường đều có được việc làm ổn định, thậm chí có bạn còn trở thành cộng sự của thầy, hỗ trợ điều hành công ty truyền thông riêng.
Nếu áp lực ban đầu là vượt qua sự thiếu thốn về tài liệu, thì áp lực trường kỳ lại đến từ chính đặc thù của ngành Digital Marketing luôn luôn thay đổi. Thầy Vinh giải thích: “Ngành này ngày hôm nay mình làm kỹ thuật này thì nó phù hợp, nhưng ngày mai nó có thể đã khác rồi nên không chỉ trò học mà thầy cũng luôn phải học”.
Trong đó, thầy thẳng thắn cho biết điều khiến thầy trăn trở nhất là dạy cho các bạn tư duy Digital Marketing làm sao để mình khác biệt, đột phá hơn so với những nhãn hàng khác. “Việc dạy cho sinh viên cách suy nghĩ, phân tích và sáng tạo chiến lược, thay vì chỉ sử dụng công cụ một cách máy móc, là bài toán hóc búa mỗi ngày lên lớp”, thầy chia sẻ thẳng thắn.
Để giải bài toán này, thầy Vinh tự khắt khe với chính mình trong mỗi tiết học. Không chỉ lấy ví dụ từ những case study thực tế, thầy còn sẵn sàng chia sẻ cả những thất bại trước đây của bản thân để sinh viên học hỏi và tự rút kinh nghiệm cho mình. Thậm chí trong cùng một ngày, hai ca dạy cho cùng một môn, thầy cũng không muốn nó trùng lại.
Thầy đúc kết bí quyết vượt qua áp lực của mình trong ba chữ: Nhẫn nại, kỷ luật và học hỏi. Trong đó, yếu tố cốt lõi chính là sự kiên nhẫn. Thầy đặc biệt nhấn mạnh: “Trong mọi tình huống, giảng viên mình phải có cái tính kiên nhẫn đối với sinh viên của mình. Không có sinh viên nào là sinh viên dở hay là sinh viên cá biệt cả, mỗi bạn học viên đều có một cái khả năng khác nhau”.
“Super Teacher” có thể không phải là người có chuyên môn giỏi nhất nhưng chắc chắn là người có sự nhẫn nại nhiều nhất. Bởi mỗi sinh viên là một cá thể khác biệt và việc giúp các bạn thêm tự tin vào năng lực chính mình là hành trình đồng hành bền bỉ, đòi hỏi người giảng viên phải có sự quan tâm, thấu hiểu đủ lớn dành cho học trò.
Thầy Lê Trọng Thành Tín: “Thầy luôn muốn hỗ trợ đầy đủ nhưng đôi lúc vẫn thấy chưa trọn vẹn”
Trái ngược với những câu chuyện của cô Phương Uyên, thầy Thanh Nhật hay thầy Quang Vinh, trải nghiệm “gục ngã” trên hành trình làm nghề của giảng viên Lê Trọng Thành Tín lại khá đặc biệt. Thầy đã gắn bó với chuyên ngành Marketing & Sales tại FPT Polytechnic TP HCM hơn bốn năm.
Khoảnh khắc để lại bài học sâu sắc diễn ra năm đầu tiên khi thầy đứng lớp. Thầy kể lại: “Có một bạn nam rất thông minh, nhanh nhẹn nhưng thường xuyên đi trễ và vắng tiết. Thấy rõ tiềm năng của em, tôi đã chọn cách ‘hỏi xoắn’, hay thường xuyên gọi bạn phát biểu để cố gắng ‘kéo’ bạn về với bài học, với suy nghĩ đơn thuần: ‘Ép chút để nó cố gắng hơn'”.
Ý định tốt là vậy, nhưng kết quả lại hoàn toàn nằm ngoài dự liệu. Bỗng một ngày, cậu sinh viên ấy nghỉ học hẳn. Khi thầy liên hệ, nhận lại một tin nhắn ngắn ngủi nhưng nặng trĩu: “Thầy ơi, em áp lực quá. Em cảm giác mình học không kịp mọi người. Em sợ mỗi lần bị gọi trả lời”.
Tin nhắn ấy như một cú sốc, khiến người thầy phải im lặng rất lâu, tự vấn về phương pháp của chính mình. Thầy Tín chia sẻ cảm xúc chân thật trong khoảnh khắc đó: “Thầy nhận ra mình chưa đủ tinh tế, chưa đủ quan sát, chưa đủ thấu hiểu với học trò. Lớp đông, mỗi bạn lại có câu chuyện, năng lực và hoàn cảnh riêng. Thầy luôn muốn hỗ trợ đầy đủ nhưng đôi lúc vẫn thấy chưa trọn vẹn”.
Từ trải nghiệm đó, thầy Tín tự nhủ: “Luôn phải kiên nhẫn, luôn phải nhìn bằng góc nhìn của sinh viên và đảm bảo phát triển công bằng cho các bạn khác”.
Sau tất cả những áp lực, điều giúp thầy giữ mãi ngọn lửa nhiệt huyết với nghề chính là khoảnh khắc nhìn thấy sinh viên của mình trưởng thành. Từ những bạn rụt rè, chưa tự tin… rồi một ngày quay lại kể ‘Thầy ơi em đi làm rồi’, ‘Thầy ơi em vừa thăng chức’…Thầy Tín gọi đó như “pin sạc nhanh 200W” tiếp thêm năng lượng cho mỗi giờ lên lớp.
Thầy chia sẻ: “Làm nghề giáo không cần hoàn hảo chỉ cần thật lòng. Hãy yêu sinh viên, yêu nghề và yêu phiên bản tốt hơn của chính mình mỗi ngày. Rồi một ngày, bạn sẽ nhận ra mình đã trở thành ‘Super Teacher’ lúc nào không hay”.
Như giảng viên Lê Trọng Thành Tín nói: “Làm nghề giáo không cần hoàn hảo chỉ cần thật lòng”. Có lẽ, “Super teacher” là danh xưng tuyệt vời nhất để tôn vinh những người thầy, người cô luôn nhẫn nại, thấu hiểu để giúp sinh viên phát triển hơn mỗi ngày. Nhân dịp 20/11, xin được tri ân những “siêu anh hùng” của FPT Polytechnic đã dùng sự chân thành và trái tim nhiệt huyết của mình dẫn dắt học trò trên hành trình chinh phục tri thức.
Trường Cao đẳng FPT Polytechnic
