Hiện nay, các lập trình viên có nhiều công cụ được sử dụng cho việc kiểm thử API, trong đó Postman là công cụ được sử dụng phổ biến rộng rãi nhất.
Ngày nay, đa phần các hệ thống được xây dựng theo mô hình tách biệt giữa giao diện (frontend) với các dịch vụ dữ liệu (API / Backend). Công việc của các lập trình viên backend chủ yếu liên quan đến việc tạo ra các API cung cấp các dịch vụ dữ liệu, đảm bảo để các hệ thống hoạt động chính xác và ổn định.
Cũng giống như tất cả các hoạt động phát triển phần mềm, việc phát triển API đi kèm với hoạt động kiểm thử để đảm bảo hệ thống đạt chất lượng như yêu cầu đã đề ra. Có nhiều công cụ được sử dụng cho việc kiểm thử API, trong đó Postman là công cụ được sử dụng phổ biến rộng rãi nhất.
Gần như không có lập trình viên backend nào là không biết đến Postman, tuy nhiên đa phần chỉ sử dụng Postman cho việc kiểm thử thủ công và ít biết đến các tính năng kiểm thử tự động. Việc sử dụng kiểm thử tự động sẽ giúp giảm bớt đáng kể thời gian đối với các tác vụ phải thường xuyên lặp lại như kiểm thử bảo trì hay kiểm thử hồi quy. Do đó, việc khai thác các tính năng kiểm thử tự động của Postman sẽ giúp các lập trình viên, đặc biệt là lập trình viên backend, nâng cao đáng kể chất lượng các API mà mình tạo ra mà không cần dành quá nhiều thời gian cho các thao tác kiểm thử lặp đi lặp lại.
Một số chức năng kiểm thử tự động của postman
Postman có nhiều tính năng giúp cho việc kiểm thử tự động API diễn ra dễ dàng và nhanh chóng, một số các chức năng thông dụng mà các lập trình viên backend nên biết đến bao gồm:
- Xác thực kết quả tự động:
Thông thường, khi kiểm thử một API, lập trình viên nhìn vào kết quả trả về trong response (mã trạng thái hay các trường trong body) để xác nhận xem API có hoạt động đúng không. Việc này có thể được thực hiện tự động qua chức năng “test” của Postman. Chức năng này sử dụng một số lệnh viết bằng Javascript để kiểm tra kết quả của Response có đúng như mong đợi hay không.
Trong phần script test, lập trình viên có thể viết nhiều test case, mỗi test case có tên riêng và chỉ nên thực hiện kiểm tra một điều kiện. Khi thực hiện request, Postman nhận kết quả trả về từ server và chạy script để kiểm tra các điều kiện nào thỏa mãn / vi phạm, từ đó lập trình viên nhanh chóng xác định được lỗi cụ thể do đâu.
- Sử dụng Collection và chạy nhiều request cùng một lúc:
Collection là tập hợp nhiều request (API) thường nằm trong cùng một dự án. Lập trình viên tạo ra các collection giúp việc quản lý các API thuận tiện và dễ kiểm soát. Tuy nhiên, một tính năng mà không nhiều lập trình viên đã sử dụng là việc chạy toàn bộ các request trong collection. Postman sẽ thực hiện kiểm tra lần lượt từng request và ghi lại kết quả trong một báo cáo chung, giúp lập trình viên biết được những request nào có lỗi và chỉ cần tập trung xử lý các request đó.
Ngoài ra chức năng chạy request theo collection này còn có thể được sử dụng trong việc kiểm thử theo luồng, trong đó kết quả của request trước được sử dụng làm điều kiện đầu vào cho request sau. Để thực hiện tính năng này, lập trình viên cần sắp xếp các request trong collection theo thứ tự mong muốn trước khi thực hiện chạy collection.
- Sử dụng file dữ liệu để chạy nhiều test case:
Khi thiết kế test case, một trong những việc quan trọng là chọn được các bộ dữ liệu điển hình, giúp phát hiện ra các lỗi thường gặp. Mỗi API thường được chạy với nhiều bộ dữ liệu để đảm bảo toàn bộ miền biến đầu vào được bao phủ. Thông thường, lập trình viên backend tạo ra mỗi request cho một bộ dữ liệu và tiến hành chạy từng request một. Việc này dẫn đến số lượng request tạo ra rất nhiều và thời gian kiểm thử cũng rất tốn kém (có những trường hợp một API phải kiểm tra với hàng trăm bộ dữ liệu khác nhau). Thay vì cách thủ công như vậy, lập trình viên có thể tạo ra các file dữ liệu dưới dạng csv hoặc json, mỗi dòng/bản ghi chứa một bộ dữ liệu kiểm thử.
Để sử dụng được các bộ dữ liệu này làm đầu vào cho các request, lập trình viên cần dùng đến các biến môi trường (một trong những tính năng mà nhiều người đã biết đến). Mỗi trường trong file dữ liệu sẽ được Postman tạo ra một biến môi trường với cùng tên và lập trình viên có thể dùng biến môi trường này trong toàn bộ các thành phần của request như URL, Header, Body hay các trong các script test viết bằng Javascript:
Postman là một công cụ kiểm thử API rất mạnh, có thể sử dụng cho kiểm thử thủ công lẫn kiểm thử tự động. So với các công cụ kiểm thử tự động khác, Postman không yêu cầu việc viết code nhiều cho các script kiểm thử, các thao tác được thực hiện trên giao diện một cách thân thiện và dễ sử dụng, do đó giảm bớt thời gian xây dựng các bộ kiểm thử tự động. Việc kiểm tra kết quả cũng thuận tiện, chi tiết, giúp lập trình viên nhanh chóng khoanh vùng lỗi và điều tra nguyên nhân lỗi một cách dễ dàng, nhanh chóng.
Giảng viên Dương Thanh Tùng
Bộ môn Ứng dụng phần mềm
FPT Polytechnic Hà Nội
