Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại những thay đổi lớn trong mọi lĩnh vực, và báo chí cũng không phải là ngoại lệ. Tại Báo Gia đình và Xã hội, một lớp tập huấn về “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí” đã được tổ chức, thu hút sự tham gia của các phóng viên, biên tập viên và các chuyên gia công nghệ. Giảng viên đứng lớp là Thầy Phạm Tùng Dương của FPT Polytechnic Hà Nội.
Lớp tập huấn diễn ra trong bầu không khí hào hứng với sự tham gia đông đảo của cán bộ, phóng viên ở nhiều phòng ban khác nhau. Đây là lần đầu tiên Báo Gia đình và Xã hội tổ chức một khóa học bài bản về AI với nội dung thiết thực gắn liền với thực tế tác nghiệp hàng ngày. Chương trình được xây dựng theo hướng “học để làm ngay”, kết hợp giữa lý thuyết nền tảng, hướng dẫn kỹ năng và thực hành trên các công cụ phổ biến hiện nay.
Ngay ở phần mở đầu, các học viên được giới thiệu tổng quan về sự phát triển của trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực truyền thông và báo chí trên thế giới. Người hướng dẫn phân tích rõ những thay đổi mà AI mang lại: từ công cụ phát hiện xu hướng tin tức, phần mềm hỗ trợ phân tích dữ liệu lớn, đến hệ thống tự động hóa sản xuất nội dung đa phương tiện.
AI không chỉ giúp nhà báo nâng cao năng suất mà còn mở ra những hình thức kể chuyện mới như báo chí dữ liệu, đồ họa tương tác, video được tối ưu hóa bằng thuật toán hay bản tin cá nhân hóa theo nhu cầu độc giả.
Bên cạnh việc cung cấp bức tranh tổng thể về xu hướng, lớp tập huấn tập trung sâu vào những công cụ AI đang được ứng dụng rộng rãi trong các tòa soạn hiện nay. Các phóng viên được hướng dẫn cách sử dụng những mô hình ngôn ngữ để phác thảo ý tưởng, xây dựng đề cương bài viết, gợi ý tiêu đề hấp dẫn hay tối ưu hóa nội dung chuẩn SEO.
Quan trọng hơn, giảng viên nhấn mạnh rằng AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Giá trị cốt lõi của báo chí — tính xác thực, tính nhân văn và trách nhiệm xã hội — vẫn luôn đến từ tư duy và chuyên môn của nhà báo.
Một trong những phần được chú ý nhất của khóa học là thực hành xử lý dữ liệu và sản xuất nội dung đa phương tiện bằng AI. Nhiều phóng viên chia sẻ rằng trước đây họ thường mất nhiều thời gian để sàng lọc tư liệu, xử lý hình ảnh, dựng video hay tìm kiếm số liệu minh chứng cho bài viết.
Sau khi được hướng dẫn, họ đã có thể sử dụng AI để tự động chuyển giọng đọc bài báo, tách nền hình ảnh, tạo infographics từ bảng dữ liệu hoặc dựng video ngắn phục vụ báo điện tử và nền tảng mạng xã hội. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao chất lượng hình thức của sản phẩm báo chí.
Ngoài nội dung kỹ thuật, lớp tập huấn còn dành thời gian thảo luận về những yêu cầu đạo đức và các rủi ro tiềm ẩn khi sử dụng AI trong báo chí. Đây là vấn đề được lãnh đạo tòa soạn đặc biệt quan tâm. Giảng viên nhấn mạnh: AI có thể tạo ra nội dung nhanh chóng nhưng cũng dễ dẫn đến lỗi sai, thiếu kiểm chứng hoặc tạo dựng thông tin giả nếu người sử dụng không thận trọng.
Do đó, nhà báo phải luôn giữ vai trò kiểm duyệt cuối cùng, không được phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc. Nguyên tắc xác minh nguồn tin, kiểm tra chéo dữ liệu và tuân thủ quy định pháp luật vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Nhiều tình huống thực tế đã được đưa ra để người học phân tích nhằm nhận diện nguy cơ bị thao túng thông tin hoặc vô tình lan truyền nội dung sai lệch.
Một điểm đáng chú ý khác của lớp tập huấn là phần chia sẻ về chiến lược chuyển đổi số trong tòa soạn. Theo định hướng của Ban Biên tập, Báo Gia đình và Xã hội đặt mục tiêu xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ, tận dụng AI trong quá trình phân tích hành vi độc giả, tối ưu hóa quy trình sản xuất, tăng tốc độ xuất bản và nâng cao khả năng tiếp cận công chúng trên môi trường số.
Buổi học đã giúp đội ngũ phóng viên hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong giai đoạn chuyển mình quan trọng này, đồng thời khuyến khích tinh thần học hỏi và chủ động thích nghi với công nghệ mới.
Xen giữa những nội dung học tập, không khí lớp học trở nên sôi nổi với phần thảo luận, đặt câu hỏi và trình bày sản phẩm thực hành. Nhiều phóng viên bày tỏ sự thích thú khi lần đầu tiên trải nghiệm các công cụ AI một cách bài bản, có định hướng.
Một số người chia sẻ rằng trước đây họ coi AI là thứ gì đó xa vời, hoặc có phần e ngại vì lo ngại bị thay thế. Tuy nhiên, khóa học đã giúp họ hiểu rõ rằng AI là công cụ hỗ trợ đắc lực, không thể thay thế tư duy báo chí, mà chỉ giúp nhà báo làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo hơn và có nhiều thời gian cho các nội dung chuyên sâu.
Kết thúc lớp tập huấn, lãnh đạo Báo Gia đình và Xã hội đánh giá cao tinh thần học tập của đội ngũ cán bộ và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục cập nhật công nghệ. Trong thời gian tới, tòa soạn sẽ tổ chức thêm các khóa chuyên sâu, xây dựng bộ quy tắc sử dụng AI an toàn trong tác nghiệp và từng bước triển khai các công cụ hỗ trợ mới vào quy trình làm báo. Đây là bước đi quan trọng giúp Báo Gia đình và Xã hội không chỉ theo kịp xu thế mà còn chủ động nắm bắt cơ hội, hướng tới xây dựng một tòa soạn hiện đại, chuyên nghiệp và thân thiện với độc giả.
Lớp tập huấn “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí” kết thúc nhưng mở ra một hành trình mới — hành trình hòa nhập công nghệ, đổi mới tư duy và nâng cao chất lượng báo chí trong kỷ nguyên số. Với nền tảng kiến thức đã được trang bị, mỗi phóng viên chắc chắn sẽ có thêm động lực và công cụ để sáng tạo ra những tác phẩm chất lượng, nhân văn và phù hợp với nhu cầu thông tin ngày càng cao của công chúng hôm nay.
Giảng viên Phạm Tùng Dương
Bộ môn Ứng dụng phần mềm
FPT Polytechnic Hà Nội
