Sau quá trình lên ý tưởng, phân tích yêu cầu, thiết kế hệ thống, lập trình, sửa lỗi và hoàn thiện sản phẩm, sinh viên ngành Phát triển phần mềm bước vào buổi Bảo vệ Đồ án Tốt nghiệp. Tại đây, các nhóm không chỉ trình bày sản phẩm mà còn phải giải thích cách xây dựng, lựa chọn giải pháp và xử lý những tình huống có thể phát sinh khi hệ thống được đưa vào sử dụng.
Khác với các bài tập trong từng môn học, đồ án tốt nghiệp yêu cầu sinh viên giải quyết một bài toán ở mức độ hoàn chỉnh hơn. Các nhóm phải xác định đối tượng sử dụng, xây dựng chức năng, lựa chọn công nghệ, thiết kế database và hoàn thiện luồng nghiệp vụ trước khi đưa sản phẩm vào demo.
Trong buổi bảo vệ, mỗi nhóm có 15 phút trình bày và 10 phút demo. Các nội dung chính gồm bài toán đặt ra, đối tượng người dùng, chức năng của hệ thống, công nghệ sử dụng, database và cách vận hành sản phẩm. Phần hỏi đáp sau đó tập trung vào cách hệ thống xử lý các tình huống cụ thể. Hội đồng đặt ra những câu hỏi như: “Nếu hai người cùng đặt một chỗ trong cùng một thời điểm thì hệ thống xử lý thế nào?” “Nếu người dùng cố tình thay đổi request gửi lên server thì sao?” “Tại sao nhóm lại lựa chọn giải pháp này?”
Đây là những câu hỏi yêu cầu sinh viên giải thích trực tiếp về sản phẩm mình đã xây dựng. Qua đó, các bạn phải cho thấy không chỉ biết lập trình mà còn hiểu nghiệp vụ, dữ liệu, bảo mật, trải nghiệm người dùng và các vấn đề có thể xảy ra trong quá trình vận hành.
Trong quá trình demo, một số tình huống có thể phát sinh ngoài dự kiến như hệ thống phản hồi chậm hoặc câu hỏi của Hội đồng đi sâu vào những trường hợp nhóm chưa tính đến. Những tình huống này giúp sinh viên nhìn lại sản phẩm dưới góc độ thực tế. Khi một hệ thống được đưa vào sử dụng, các vấn đề về dữ liệu, bảo mật, tốc độ xử lý hay cách người dùng tương tác đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của sản phẩm.
Vì vậy, yêu cầu của buổi bảo vệ không dừng ở việc demo sản phẩm chạy được. Sinh viên cần giải thích được sản phẩm giải quyết bài toán gì, vì sao lựa chọn cách làm đó và hệ thống sẽ xử lý như thế nào trong những trường hợp cụ thể. Một đồ án vẫn có thể còn chức năng cần cải thiện. Tuy nhiên, quá trình thực hiện giúp sinh viên có cơ hội áp dụng kiến thức đã học vào một sản phẩm tương đối hoàn chỉnh, đồng thời trực tiếp xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình làm việc nhóm.
Buổi Bảo vệ Đồ án Tốt nghiệp cũng giúp sinh viên làm quen với một số yêu cầu thường gặp trong công việc phát triển phần mềm. Bên cạnh kiến thức lập trình, các bạn phải phối hợp trong nhóm, phân chia công việc, xử lý lỗi, trình bày sản phẩm và trả lời câu hỏi về những quyết định trong quá trình phát triển.
Từ việc xây dựng ý tưởng đến hoàn thiện và bảo vệ sản phẩm, sinh viên có thêm kinh nghiệm thực hiện một dự án phần mềm theo quy trình cụ thể. Đây là những trải nghiệm cần thiết trước khi bước vào môi trường doanh nghiệp. Buổi bảo vệ khép lại, nhưng những kiến thức và kinh nghiệm từ quá trình làm đồ án sẽ tiếp tục được sinh viên Phát triển phần mềm sử dụng trong các dự án và công việc sau này.
Giảng viên Hà Trọng Nguyên
Bộ môn Công nghệ thông tin
FPT Polytechnic Quy Nhơn
