Từ bài học “Thấu hiểu yêu thương” thuộc môn Kỹ năng mềm PDP 103, sinh viên FPT Polytechnic có dịp nhìn lại một câu hỏi tưởng quen thuộc nhưng không dễ trả lời: hạnh phúc đến từ việc có được những gì mình muốn hay từ khả năng bình an với những gì đang có?
Trong cuộc sống, hạnh phúc có thể được mỗi người định nghĩa theo những cách khác nhau. Có người cho rằng hạnh phúc là khi được ăn, được chơi, được ngủ hay có đủ khả năng mua những thứ mình mong muốn. Có người lại quan niệm “hạnh phúc là biết đủ”, “ở đâu có bình yên ở đó có hạnh phúc” hoặc hạnh phúc là sự cân bằng giữa khát vọng và bình yên trong tâm hồn.
Từ những cách nhìn đó, bài học “Thấu hiểu yêu thương” – PDP 103, môn Kỹ năng mềm, Bộ môn Cơ bản đặt ra vấn đề: cần hiểu hạnh phúc như thế nào để phù hợp với chính mình? Theo nội dung bài học, một trong những nguyên nhân khiến con người khó cảm nhận hạnh phúc là sự đánh đồng giữa thỏa mãn nhu cầu và hạnh phúc thực sự.
Thỏa mãn là khi một nhu cầu được đáp ứng, chẳng hạn nhu cầu mua sắm, ăn uống, ngủ nghỉ hay vui chơi. Tuy nhiên, nhu cầu thường có xu hướng tiếp tục gia tăng: có rồi lại muốn có thêm. Trạng thái này phụ thuộc nhiều vào các yếu tố bên ngoài. Khi những điều được kỳ vọng không xảy ra, con người dễ thất vọng và cảm thấy không hạnh phúc.
Chẳng hạn, khi mong đợi một người mang đến món quà mình yêu thích nhưng điều đó không xảy ra, chúng ta có thể cảm thấy thất vọng. Tương tự, khi mong muốn người khác đối xử tốt với mình nhưng họ không làm như vậy, cảm giác không được đáp ứng cũng có thể ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc.
Trong khi đó, hạnh phúc được nhìn nhận từ khả năng biết ơn những gì mình đang có. Có thêm là điều tốt, nhưng không có cũng không vì thế mà đánh mất sự bình an. Biết đủ và biết dừng lại giúp mỗi người không để bản thân rơi vào trạng thái tham lam, suy diễn và tự làm tổn thương chính mình. Theo cách tiếp cận này, cảm giác hạnh phúc đến từ bên trong thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những tác động bên ngoài.
Bài học cũng phân biệt sự khác nhau về tính chất giữa thỏa mãn và hạnh phúc. Nếu thỏa mãn thường mang tính ngắn hạn, có được rồi có thể nhanh chóng chán và tiếp tục tìm kiếm điều tiếp theo, hạnh phúc được đề cập như một trạng thái dài hạn, gắn với sự bình yên và thanh tịnh trong tâm hồn.
Khi hiểu rằng không có gì tồn tại mãi mãi, con người có thể học cách trân trọng những gì đang có, đồng thời vun đắp và xây dựng chúng mỗi ngày. Khi đối diện với nỗi buồn, việc hiểu rằng “ngày mai trời lại sáng” giúp mỗi người có thêm góc nhìn để tiếp nhận khó khăn. Ngược lại, ngay cả khi đang vui, mỗi người cũng cần chuẩn bị tâm thế cho những điều không thuận lợi có thể xảy đến, bởi vui và buồn là hai mặt của cuộc sống.
Từ đó, bài học nhấn mạnh: Hạnh phúc là bình an trong bão tố. Hạnh phúc là trọn vẹn với phút giây hiện tại. Thay vì chỉ tìm kiếm hạnh phúc ở những điều kiện bên ngoài, mỗi người có thể học cách đón nhận những vui buồn trong cuộc sống, rút ra bài học và trưởng thành từ những trải nghiệm đó. Bên cạnh việc nhận diện khái niệm, bài học đưa ra một số thực hành hàng ngày nhằm giúp mỗi người hướng tới trạng thái hạnh phúc.
- Thực hành lòng biết ơn mỗi ngày là một trong những nội dung được đề cập. Việc ghi nhận những điều mình đang có giúp chuyển sự chú ý từ cảm giác thiếu thốn sang cảm giác sở hữu và đủ đầy. Người học có thể chuẩn bị một cuốn sổ tay, mỗi ngày ghi từ 3-5 câu biết ơn theo cấu trúc: “Tôi vô cùng biết ơn… vì… Cảm ơn, cảm ơn, cảm ơn.” Bên cạnh việc viết ra lòng biết ơn, mỗi người có thể thể hiện điều đó bằng hành động như thường xuyên thăm hỏi, giúp đỡ cha mẹ, người thân; giữ vệ sinh chung hoặc tham gia các chương trình thiện nguyện như hiến máu, dọn dẹp công viên, dọn dẹp nghĩa trang liệt sĩ…
- Chăm sóc sức khỏe thể chất cũng được xem là một thực hành cần duy trì. Dành 20–30 phút mỗi ngày cho các hoạt động như chạy bộ, đi bộ, tập yoga, nhảy dây, bơi lội, bóng rổ, bóng đá…; ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm; ăn uống đủ các nhóm chất và dành thời gian tiếp xúc với thiên nhiên là những việc có thể đưa vào sinh hoạt hàng ngày.
- Việc lập kế hoạch và hoàn thành từng hạng mục công việc giúp mỗi người quản lý thời gian tốt hơn, tạo ra những thành tựu cụ thể và gia tăng sự tự tin.
- Kết nối xã hội cũng là một yếu tố được nhấn mạnh. Dành thời gian cho gia đình, duy trì những mối quan hệ tích cực, giúp đỡ người khác hoặc dành lời khen trong khả năng của mình có thể tạo cảm giác cuộc sống có ý nghĩa và thúc đẩy mỗi người hướng tới những mục tiêu dài hạn.
Từ những nội dung trên, bài học “Thấu hiểu yêu thương” đưa ra một cách tiếp cận về hạnh phúc dựa trên sự cân bằng giữa khát vọng và bình yên trong lòng mỗi người. Theo đó, việc theo đuổi mục tiêu vẫn cần thiết, nhưng nếu khát vọng khiến con người liên tục mệt mỏi, căng thẳng thì cần nhìn lại cách mình đang theo đuổi nó. Biết đủ không đồng nghĩa với từ bỏ mục tiêu, mà là chú ý đến sự bình an trong tâm hồn và duy trì những thực hành thiết thực mỗi ngày.
Hạnh phúc vì vậy không chỉ được đặt trong câu hỏi “mình có bao nhiêu?”, mà còn nằm ở cách mỗi người nhìn nhận những gì đang có, chăm sóc sức khỏe, duy trì các mối quan hệ và sống với hiện tại. Cân bằng giữa tài chính, sức khỏe, nội tâm và các mối quan hệ; tập trung vào thực tại để tận hưởng trọn vẹn từng giây phút được sống cũng là thông điệp được gửi gắm qua bài học.
Giảng viên Lê Thị Lan Anh
Bộ môn Cơ bản
FPT Polytechnic Hà Nội
