Không dừng lại ở một giao diện đẹp hay bài tập kỹ thuật đơn thuần, môn Dự án 1 (SOA103) tại FPT Polytechnic Hà Nội đã đưa sinh viên lớp SA21301 ngành Ứng dụng phần mềm vào một quy trình làm việc thực chiến: từ khảo sát nhu cầu, phân tích chức năng, thiết kế giao diện đến đóng gói và triển khai một website bán hàng hoàn chỉnh lên Internet.
Một website bán hàng hoàn chỉnh không bắt đầu từ giao diện đẹp, cũng không kết thúc khi trang chủ hiển thị đúng trên máy tính. Đằng sau sản phẩm hoàn thiện là cả một chuỗi hành trình nối tiếp: khảo sát nhu cầu, phân tích chức năng, thiết kế trải nghiệm, xây dựng hệ thống, kiểm thử, tối ưu và triển khai. Tại lớp SA21301 (phòng P210 TVB), sinh viên ngành Ứng dụng phần mềm đã hiện thực hóa toàn bộ quy trình này trong môn Dự án 1 – Project 1 (Software Application), mã môn SOA103.
Xuyên suốt thời lượng môn học, sinh viên chủ động thành lập nhóm, lựa chọn đề tài, phân chia công việc và từng bước hoàn thiện sản phẩm qua từng giai đoạn. Đóng vai trò là người định hướng, giảng viên trực tiếp phản biện và kiểm soát chất lượng qua từng cột mốc.
Giai đoạn 1: Khảo sát, phân tích yêu cầu và thiết kế giao diện
Chặng đầu tiên của môn SOA103 bắt đầu bằng việc khảo sát yêu cầu khách hàng. Mỗi nhóm sinh viên tiến hành xác định đối tượng sử dụng, loại sản phẩm, quy trình mua hàng cùng các vấn đề cốt lõi mà website cần giải quyết. Hoạt động này giúp người học nhận thức rõ: một tính năng chỉ thực sự có giá trị khi xuất phát từ nhu cầu thực tế.
Sau bước khảo sát, sinh viên bắt tay vào phân tích chi tiết: liệt kê các chức năng, xác định danh mục trang và mô tả cụ thể từng nghiệp vụ. Một website thương mại điện tử cơ bản sẽ bao gồm: danh mục sản phẩm, công cụ tìm kiếm, giỏ hàng, luồng đặt hàng, quản lý nội dung, thông tin liên hệ và các tiện ích hỗ trợ truyền thông. Ở chặng này, từng nhóm phải trả lời rõ ràng các câu hỏi: Ai là người sử dụng chức năng? Dữ liệu đầu vào gồm những gì? Hệ thống xử lý ra sao và kết quả trả về là gì?
Các buổi kiểm soát khảo sát và phân tích đóng vai trò là những điểm mốc (checkpoint) quan trọng. Nhóm trình bày tài liệu, nhận phản biện từ giảng viên và tiến hành hiệu chỉnh. Phương pháp làm việc theo vòng lặp giúp phát hiện sớm các yêu cầu còn thiếu, bị trùng lặp hoặc chưa phù hợp.
Khi cấu trúc chức năng đã được định hình, sinh viên tiến hành thiết kế giao diện (UI/UX) trên Figma, kết hợp cùng Adobe Photoshop và Adobe Illustrator để xử lý tài nguyên hình ảnh. Giao diện không chỉ yêu cầu tính thẩm mỹ mà phải thể hiện được luồng trải nghiệm người dùng: khách hàng nhìn thấy thông tin gì trước, tìm kiếm sản phẩm ở đâu, thao tác đặt hàng ra sao và nhận được phản hồi gì sau mỗi hành động.
Trong các buổi review, giảng viên tập trung đánh giá tính nhất quán, khả năng đọc, khoảng cách, màu sắc, thứ bậc thông tin và độ phù hợp với khách hàng mục tiêu. Sinh viên phải bảo vệ và giải thích được lý do đằng sau các lựa chọn thiết kế. Báo cáo giai đoạn 1 chính là cơ hội để các nhóm chứng minh mối liên hệ chặt chẽ giữa dữ liệu khảo sát, phân tích và phương án giao diện thực tế.
Giai đoạn 2: Phát triển, tối ưu tính năng và chuẩn hóa SEO On-page
Từ bản thiết kế đã phê duyệt, sinh viên hiện thực hóa website trên nền tảng WordPress. Quá trình kéo dài qua nhiều buổi học, đan xen liên tục giữa thi công, review và hiệu chỉnh. Mỗi nhóm phải đối chiếu sản phẩm thực tế với tài liệu yêu cầu, kiểm tra luồng người dùng để bảo đảm các phân hệ phát triển không bị rời rạc.
Các mốc báo cáo giai đoạn 2 và 3 giúp chia nhỏ dự án thành các hạng mục dễ kiểm soát. Sinh viên nhận phản hồi thường xuyên về chức năng, giao diện, nội dung và độ hoàn thiện. Mọi phát sinh lỗi trong quá trình này được xem là dữ kiện thực tế để cải tiến và giúp người học hiểu sâu hơn về quy trình phát triển phần mềm.
Thực tế tại lớp học cho thấy tinh thần chủ động và mức độ tập trung cao của sinh viên. Tiêu biểu là đề tài “Xây dựng và quản trị website bán quần áo ERA Clothing” của Nhóm 1. Lựa chọn lĩnh vực thời trang, nhóm đã từng bước chuyển hóa các yêu cầu kinh doanh thành cấu trúc nội dung, giao diện và hệ thống chức năng phù hợp cho một website bán hàng trực tuyến.
Sau khi các chức năng cốt lõi vận hành ổn định, sinh viên tiếp tục tích hợp các tiện ích Internet như nút chia sẻ mạng xã hội, nội dung video, bản đồ tương tác và các công cụ hỗ trợ người dùng. Bước này giúp sản phẩm tiệm cận với hành vi sử dụng thực tế, đồng thời đòi hỏi sinh viên phải tính toán kỹ về bố cục, tốc độ tải trang và độ tương thích.
Đặc biệt, học phần SEO On-page yêu cầu sinh viên rà soát toàn bộ mã nguồn, nội dung, cấu trúc trang và mật độ từ khóa. Qua đó, người học nhận ra xây dựng website không dừng lại ở việc hệ thống chạy đúng, mà còn phải được tối ưu để công cụ tìm kiếm và người dùng dễ dàng tiếp cận thông qua tiêu đề hợp lý, hình ảnh nén chuẩn và hệ thống liên kết nội bộ (internal link) mạch lạc.
Giai đoạn 3: Đóng gói, triển khai và giá trị thực tế của môn học
Chặng cuối cùng của dự án là đóng gói và đưa website lên môi trường Internet. Từ môi trường thử nghiệm trên máy cá nhân (localhost), sinh viên tiến hành đăng ký hosting, chuyển đổi dữ liệu, cấu hình tên miền, kiểm tra liên kết và xác minh toàn bộ hoạt động của hệ thống. Đây là thời điểm bài tập kỹ thuật chính thức trở thành một sản phẩm công nghệ thực tế có thể truy cập, vận hành và sẵn sàng mở rộng.
Môn Dự án 1 (SOA103) đóng vai trò tích hợp kiến thức từ nhiều môn học trước đó: thiết kế hình ảnh với Photoshop, thiết kế minh họa với Illustrator, hệ quản trị nội dung (CMS) và Internet Marketing. Giá trị cốt lõi của môn học không nằm ở việc đặt các kỹ năng đứng cạnh nhau, mà nằm ở khả năng kết nối chúng trong cùng một sản phẩm hoàn chỉnh.
Thông qua từng chặng phát triển — từ khảo sát, phân tích, thiết kế UI/UX, lập trình WordPress, tích hợp tiện ích, tối ưu SEO On-page cho đến triển khai hosting — sinh viên không chỉ thành thạo công cụ mà còn hiểu rõ bản chất công việc và tác động của từng công đoạn tới chất lượng cuối cùng. Quan trọng hơn, không gian thực hành này giúp sinh viên rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm, tự đánh giá điểm mạnh – yếu của bản thân và nâng cao trách nhiệm cá nhân — hành trang cốt lõi để tự tin bước vào các dự án thực tế doanh nghiệp.
Giảng viên Vũ Ngọc Thành
Bộ môn Ứng dụng phần mềm
FPT Polytechnic Hà Nội
