Sự kiện gã khổng lồ chuyển phát nhanh quốc tế FedEx chính thức chấm dứt hợp tác với Song Bình để chuyển giao toàn bộ mạng lưới vận hành tại Việt Nam cho Viettel Post đã trở thành tâm điểm của ngành logistics trong năm 2026. Tại các lớp học Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng của FPT Polytechnic Hải Phòng, thương vụ mang tính lịch sử này đang được mổ xẻ như một case study thực chiến đắt giá, minh chứng cho ranh giới mong manh giữa sự ổn định hệ thống và thảm họa đứt gãy chuỗi cung ứng.
Hiệu ứng domino từ một cuộc chuyển giao hệ thống
Ban đầu, cộng đồng kinh doanh nhận định đây chỉ là hoạt động thay đổi đơn vị đại lý vận hành thông thường của hãng chuyển phát. Thế nhưng trên thực tế, quá trình chuyển giao pháp nhân và đồng bộ công nghệ đã phát sinh những xung đột kỹ thuật nghiêm trọng. Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu đồng loạt phản ánh tình trạng hàng hóa đã cập cảng hoặc về kho bãi nhưng dữ liệu trên hệ thống theo dõi (tracking) hoàn toàn đóng băng. Dù doanh nghiệp đã chuẩn bị đầy đủ chứng từ gốc, hệ thống vẫn không thể xuất lệnh giao hàng do chưa đồng bộ dữ liệu giữa đối tác cũ và đối tác mới.
Nghiêm trọng hơn, việc thay đổi pháp nhân vận chuyển bắt buộc nhiều công ty phải thực hiện thủ tục hủy bỏ và truyền lại tờ khai hải quan mới, làm kéo dài thời gian thông quan một cách bất khả kháng. Trong khi hàng hóa bị “kẹt” cứng tại các nhà ga hàng hóa hàng không lớn như ALS ở miền Bắc hay TCS và SCSC ở miền Nam, hotline hỗ trợ khách hàng của hãng liên tục rơi vào tình trạng quá tải. Hệ quả là doanh nghiệp không chỉ đối mặt với nguy cơ trễ hạn giao hàng cho đối tác mà còn phải gánh chịu chi phí lưu kho bãi phát sinh tăng vọt từng ngày.
Khi một mắt xích gặp rủi ro, cả chuỗi cung ứng bị đình trệ
Sự cố bế tắc trong đợt chuyển giao của FedEx là ví dụ minh chứng điển hình cho thấy cấu trúc phức tạp và tính dễ bị tổn thương của chuỗi cung ứng hiện đại. Trong kỷ nguyên số, logistics không còn đơn thuần là hoạt động bốc xếp hay vận chuyển thuần túy mà là một hệ sinh thái tích hợp sâu bao gồm quản lý kho bãi, điều phối vận tải đa phương thức, quản trị dữ liệu hệ thống thời gian thực, xử lý thủ tục hải quan và kết nối thông tin đa chiều giữa doanh nghiệp, hãng vận tải với khách hàng cuối cùng.
Tất cả các hoạt động này được liên kết chặt chẽ như một sợi xích vô hình. Chỉ cần một mắt xích công nghệ hoặc thủ tục pháp lý xảy ra xung đột, toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ lập tiếp xuất hiện hiệu ứng domino ngược. Việc thiếu đồng bộ dữ liệu trong thương vụ này không chỉ làm ùn tắc hàng hóa cục bộ tại kho mà còn trực tiếp làm gián đoạn kế hoạch sản xuất, tiến độ phân phối của các nhà máy và làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của khách hàng vào cam kết chất lượng dịch vụ của thương hiệu. Thực tế này khẳng định logistics chính là “bộ xương sống” quyết định sự sống còn của mọi hoạt động thương mại trong nền kinh tế hiện đại.
Logistics giữ vai trò cốt lõi trong năng lực cạnh tranh toàn cầu
Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hóa và thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ, logistics đã chuyển mình từ một bộ phận hỗ trợ kỹ thuật phía sau thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh chiến lược của doanh nghiệp. Một hệ thống logistics vận hành trơn tru sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành, rút ngắn chu kỳ từ sản xuất đến tiêu dùng, nâng cao trải nghiệm khách hàng và duy trì sự ổn định trước các biến động thị trường. Ngược lại, bất kỳ một sự cố đứt gãy nào cũng có thể đẩy doanh nghiệp vào kịch bản mất doanh thu, tăng chi phí và khủng hoảng uy tín thương hiệu trên trường quốc tế.
Từ bài học nhãn tiền của FedEx, nhu cầu về việc chuẩn hóa quy trình, quản trị rủi ro hệ thống và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics tại Việt Nam trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thị trường hiện nay đang khát khao những chuyên gia giỏi chuyên môn trong các lĩnh vực xuất nhập khẩu, forwarder, hải quan, kho vận và quản trị chuỗi cung ứng toàn diện. Đặc biệt tại các thủ phủ công nghiệp và cảng biển chiến lược như Hải Phòng, TP.HCM hay Bình Dương, logistics đang mở ra những cơ hội nghề nghiệp mang tính chiến lược, đóng vai trò quyết định sự phát triển bền vững của nền kinh tế đất nước.
Giảng viên Nguyễn Phương Thảo
Bộ môn Kinh tế
FPT Polytechnic Hải Phòng
