Từ những tờ giấy, lớp màu, foam board đến mica, đất sét và ánh sáng, sinh viên Nhập môn Đồ họa đã đưa bài tập kết thúc học phần ra khỏi màn hình máy tính để trở thành những tác phẩm tranh nổi, tranh layer đa chiều. Đằng sau mỗi sản phẩm là một quá trình thử nghiệm với chất liệu, bố cục và tư duy thị giác.
Nếu nghĩ sinh viên Thiết kế Đồ họa chỉ làm việc với máy tính và các phần mềm chuyên dụng, những sản phẩm kết thúc học phần Nhập môn Đồ họa là một góc nhìn khác. Với các tân sinh viên năm nhất, bài tập lần này bắt đầu từ những thao tác rất thủ công: quẹt cọ, cắt giấy, dán lớp, xử lý vật liệu và thử nghiệm ánh sáng. Thay vì những file render quen thuộc với đuôi .png hay .mp4, thành quả được tạo nên bằng các vật liệu hữu hình và hiện diện trực tiếp trong không gian trưng bày. Những tranh nổi, tranh layer với nhiều lớp chất liệu tạo chiều sâu trở thành điểm nhấn, thu hút người xem dừng lại quan sát.
Về cơ bản, tranh layer sử dụng kỹ thuật xếp chồng nhiều lớp chất liệu để tạo chiều sâu thị giác. Các lớp giấy hoặc vật liệu được cắt trổ thành những mảng hình khối khác nhau, sau đó tạo khoảng cách bằng xốp đệm hoặc khung mica. Khi quan sát trực diện, các lớp tiền cảnh, trung cảnh và hậu cảnh kết hợp cùng mảng sáng tối, tạo nên hiệu ứng không gian 3D.
Để hoàn thiện sản phẩm, hành trình của sinh viên không chỉ diễn ra trên bàn học. Những chuyến tìm kiếm vật liệu tại các tiệm họa cụ cũng trở thành một phần của quá trình học. Từ những loại giấy quen thuộc như A4, carton, các nhóm bắt đầu làm quen với giấy Canson gân, giấy mỹ thuật ánh kim, foam board, formex, giấy can trong suốt, mica trong, rơm khô, đèn led hay đất sét tự khô.
Sự đa dạng của vật liệu khiến bài tập không còn đơn thuần là một yêu cầu để hoàn thành và lấy điểm. Sinh viên phải trực tiếp cảm nhận độ bóng, độ lì, độ xuyên sáng, độ nặng nhẹ của từng chất liệu; đồng thời tính toán cách sắp xếp các lớp trước, sau để tạo bố cục và chiều sâu.
Đây cũng là những trải nghiệm khó có thể được truyền tải trọn vẹn chỉ bằng thao tác trên phần mềm đồ họa. Khi trực tiếp cắt, dán, đặt lớp và điều chỉnh vật liệu, sinh viên có thêm cơ hội hiểu rằng thiết kế không chỉ nằm ở hình ảnh trên màn hình mà còn gắn với không gian, chất liệu và cách con người cảm nhận sản phẩm.
Ngày chấm bài kết thúc học phần trở thành một buổi trưng bày các sản phẩm của sinh viên. Không khí không chỉ xoay quanh việc đánh giá kết quả, mà còn có sự tự hào và những tiếng trầm trồ khi từng hộp tranh được mở ra. Từ những bản phác thảo trên những tờ giấy nhỏ, các ý tưởng được hiện thực hóa qua sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và tư duy thị giác của từng nhóm. Mỗi tác phẩm vì thế không chỉ cho thấy kết quả cuối cùng mà còn phản ánh quá trình sinh viên thử nghiệm, điều chỉnh và giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình làm.
Điểm đáng chú ý của dự án kết thúc Nhập môn Đồ họa nằm ở việc sinh viên được tiếp cận nghề từ một hướng rất cơ bản nhưng quan trọng: quan sát không gian, hiểu chất liệu và tôn trọng quá trình làm thủ công. Từ đây, ranh giới giữa một người “thích vẽ” và một người bắt đầu học cách “làm thiết kế” được mở ra bằng chính trải nghiệm thực tế.
Những giờ quẹt cọ, tỉa giấy và xử lý từng lớp vật liệu sẽ trở thành nền tảng để các tân sinh viên tiếp tục bước vào những học phần chuyên sâu phía trước. Dù sau này làm việc với hàng loạt phần mềm đồ họa, trải nghiệm tạo nên một sản phẩm bằng giấy, kéo và ánh sáng vẫn là một phần đáng nhớ trong những ngày đầu làm quen với ngành Thiết kế Đồ họa.
Giảng viên Phạm Nhật Giang
Bộ môn Thiết kế đồ họa
FPT Polytechnic Đà Nẵng
