Trong bối cảnh AI đang “càn quét” qua mọi ngành nghề, không ít sinh viên chuyên ngành Quản lý vận tải và dịch vụ logistics cảm thấy một nỗi lo mơ hồ: “Liệu những kiến thức mình đang học có trở nên lỗi thời? Liệu robot và thuật toán có thay thế hoàn toàn con người trong chuỗi cung ứng?”. Thực tế, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, lĩnh vực Logistics sẽ trải qua một cuộc “lột xác” mà ở đó những sinh viên biết thích nghi sẽ trở thành những người thành công trong tương lai.
Chúng ta phải thừa nhận rằng AI đang giúp con người làm tốt hơn những công việc có tính lặp đi lặp lại và cần xử lý lượng dữ liệu khổng lồ. Từ việc dự báo nhu cầu chính xác tới từng đơn vị hàng hóa, đến việc tự động lập lộ trình vận chuyển để tiết kiệm nhiên liệu, AI đang định hình lại hiệu suất vận chuyển hàng hóa hiện nay.
Tuy nhiên, Logistics bản chất là một ngành “động”. Một thuật toán dù thông minh đến đâu cũng khó có thể xử lý các tình huống thực tế phát sinh, như sự thay đổi chính sách xuất nhập khẩu tức thời hay những khúc mắc trong đàm phán hợp đồng giữa các quốc gia có văn hóa khác biệt. Đây chính là “vùng an toàn” cho con người.
Để không bị hòa tan trong làn sóng công nghệ, sinh viên chuyên ngành Quản lý vận tải và dịch vụ logistics cần tập trung vào các giá trị cốt lõi mà AI chưa thể sao chép hoàn hảo. Đó là:
- Chuỗi cung ứng được vận hành dựa trên sự tin tưởng. Việc thuyết phục một nhà cung cấp ưu tiên đơn hàng của mình trong lúc khan hiếm, hay giải quyết khiếu nại khách hàng bằng sự thấu cảm là kỹ năng mà không robot nào có được.
- AI giỏi tối ưu hóa cái hiện có, nhưng con người giỏi xoay chuyển tình thế khi mọi thứ sụp đổ. Khả năng kết nối các mắt xích rời rạc để tạo ra một phương án dự phòng trong khủng hoảng là chìa khóa để tiến xa trên con đường sự nghiệp.
- Trong bối cảnh “Logistics xanh” trở thành tiêu chuẩn bắt buộc, việc lựa chọn giải pháp nào vừa kinh tế, vừa bảo vệ môi trường, vừa đảm bảo đạo đức kinh doanh là một quyết định mang tính nhân văn mà máy móc không thể tự quyết định.
Việc học tập hiện nay không nên chỉ gói gọn kiến thức của những trang giáo trình quen thuộc. Các bạn sinh viên cần dấn thân nhiều hơn vào những dự án thực tế, các cuộc thi chuyên ngành hoặc những môi trường thực tập có ứng dụng công nghệ cao. Chính từ những trải nghiệm “thực chiến” này, các bạn sẽ rèn luyện được khả năng chắp nối những nguồn lực có sẵn để tìm ra lối thoát dự phòng khi chuỗi cung ứng gặp khủng hoảng. Đây là lúc bản lĩnh và tinh thần “chiến thắng chính mình” được tỏa sáng – những tố chất mà không một dòng code nào có thể sao chép được.
Đừng sợ AI thay thế, chỉ sợ chúng ta dừng lại khi thế giới đang chuyển mình. AI sẽ là “đôi cánh” giúp những người làm nghề Logistics tiến xa nhanh hơn khỏi những công việc chân tay nặng nề để tập trung vào những vị trí tạo ra giá trị nhiều hơn cho công việc.
Tương lai của ngành không nằm trong tay những cỗ máy vô hồn, mà nằm trong tay những sinh viên dám bước ra khỏi vùng an toàn, biết sử dụng công nghệ như một công cụ để hiện thực hóa những giải pháp cung ứng thông minh hơn.
Giảng viên Lê Quang Triệu
Bộ môn Kinh tế
FPT Polytechnic Cần Thơ
