Khởi nghiệp không bắt đầu từ một “ý tưởng thật hay” hay một “bài thuyết trình thật đẹp”, mà bắt đầu từ tư duy làm chủ: biết nhìn thấy vấn đề, hiểu nhu cầu, và đủ kiên trì để biến một điều mơ hồ thành một hướng đi có cơ sở. Trong môn Khởi sự doanh nghiệp, sinh viên không chỉ học kiến thức nền như cơ hội thị trường, khách hàng mục tiêu, giá trị khác biệt hay mô hình doanh thu, mà quan trọng hơn là học cách tư duy như người xây dự án: đặt câu hỏi đúng, kiểm chứng đúng, và điều chỉnh đúng.
Điểm đáng giá của môn học nằm ở chỗ: mỗi nhóm đều phải đối diện với câu hỏi “thật” của thị trường. Không phải “mình thích làm gì”, mà là “người ta cần gì”, “mình giải quyết được gì”, và “giải pháp của mình khác gì so với lựa chọn hiện có”. Từ đó, từng nhóm hình thành phong cách khởi sự riêng: có nhóm mạnh về tốc độ thử nghiệm, có nhóm giỏi khai thác insight, có nhóm bền bỉ theo đuổi mục tiêu, có nhóm nhạy bén với xu hướng. Và chính sự đa dạng đó tạo nên bức tranh học thuật sống động của lớp GD20301.
Sun – Khởi nghiệp bằng tốc độ và tinh thần dám thử
Sun mang đúng chất của một nhóm “làm trước – tối ưu sau”. Nhóm không bị mắc kẹt quá lâu ở giai đoạn bàn luận, mà thường chọn cách đưa ra phiên bản ý tưởng rõ ràng để cả đội cùng nhìn thấy, cùng phản biện và cùng sửa.
Trong khởi nghiệp, tốc độ không chỉ là chạy nhanh, mà là rút ngắn khoảng cách giữa giả định và sự thật. Sun thể hiện điều đó qua cách làm việc: biến giả định thành câu hỏi, biến câu hỏi thành khảo sát, biến khảo sát thành dữ liệu, và từ dữ liệu mà ra quyết định. Điểm mạnh của Sun nằm ở tinh thần dám sai để học. Nhóm hiểu rằng sai không đáng sợ, điều đáng sợ là không đo lường để biết mình sai ở đâu. Vì vậy, Sun thường tạo được nhịp triển khai tốt: rõ việc – rõ người – rõ tiến độ. Khi một nhóm giữ được nhịp, ý tưởng không còn “đứng yên trên giấy”, mà bắt đầu có hình hài của một dự án thật sự.
Sun 2 – Tư duy tối giản, đi vào “lõi” của giải pháp
Nếu Sun nổi bật với tốc độ, thì Sun 2 cho thấy bản lĩnh ở khả năng đi vào tính cốt lõi. Nhóm có xu hướng đặt trọng tâm vào “giải pháp này giải quyết đúng nỗi đau nào”, từ đó tối giản hóa mọi thứ xung quanh để giá trị chính được nổi bật. Đây là năng lực quan trọng với người khởi nghiệp: trong nguồn lực hạn chế, biết ưu tiên cái gì trước – cái gì sau. Sun 2 thường làm tốt phần “đặt lại vấn đề”. Thay vì vội vàng thêm tính năng, nhóm sẽ hỏi: khách hàng có thật sự cần không, họ đang dùng giải pháp thay thế nào, và điều gì khiến họ đổi sang giải pháp của mình. Chính cách tư duy như vậy giúp ý tưởng của nhóm có độ chắc và có khả năng triển khai thực tế, tránh tình trạng “hay nhưng xa thị trường”.
Sunlight – Khai thác insight tích cực, tạo giá trị từ những điều rất đời thường
Sunlight đại diện cho tinh thần khởi nghiệp từ quan sát: nhìn vào những điều nhỏ nhất trong đời sống để tìm ra nhu cầu chưa được phục vụ tốt. Nhóm có khả năng nhìn ra “điểm bất tiện” trong thói quen người dùng, từ đó biến bất tiện thành cơ hội. Đây là kỹ năng nền tảng của khởi nghiệp: cơ hội thường nằm trong những điều người ta chịu đựng mỗi ngày. Sunlight cũng thể hiện rõ tính “tích cực” trong cách triển khai. Nhóm thường không phủ định ý tưởng ngay khi gặp phản biện, mà tiếp cận theo hướng cải tiến: điều chỉnh phân khúc, thay đổi cách tiếp cận, làm rõ thông điệp. Năng lực này rất quan trọng khi khởi nghiệp, vì thị trường hiếm khi nói “đúng” ngay lần đầu; thị trường thường cho phản hồi để người làm dự án trưởng thành. Sunlight biết cách biến phản hồi thành bước tiến.
Victory – Đặt mục tiêu rõ ràng, xây tinh thần bền bỉ
Victory thể hiện chất “đi đường dài”. Trong khởi nghiệp, ai cũng có thể hứng khởi ở tuần đầu, nhưng không phải ai cũng giữ được năng lượng ở tuần thứ ba, thứ tư, khi mọi thứ bắt đầu khó: khảo sát ít phản hồi, mô hình chưa thuyết phục, giải pháp chưa sắc nét. Victory nổi bật ở khả năng kiên trì hoàn thiện: từng vòng góp ý, nhóm đều biết chắt lọc và cải thiện.
Điểm mạnh của Victory là tư duy mục tiêu: biết mình muốn đạt điều gì ở mỗi giai đoạn. Khi làm một dự án khởi nghiệp trong khuôn khổ môn học, sự rõ ràng về mục tiêu giúp nhóm
tránh lan man. Nhóm có xu hướng xây kế hoạch theo mốc: xác định khách hàng, xác định giá trị, xác định kênh, xác định doanh thu, rồi mới đến truyền thông. Cách làm này tạo cảm giác “đi đúng thứ tự”, giúp bài pitch và mô hình trở nên chặt chẽ, có logic.
Sinh thái Gen Z – Nhạy xu hướng, hiểu hành vi tiêu dùng mới
Sinh thái Gen Z là một minh chứng cho việc khởi nghiệp ngày nay không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm, mà còn cạnh tranh bằng sự thấu hiểu thế hệ khách hàng. Nhóm khai thác tốt góc nhìn về thói quen, tâm lý và ngôn ngữ của Gen Z — một nhóm khách hàng vừa khó tính, vừa nhanh đổi xu hướng nhưng lại sẵn sàng lan tỏa nếu thấy phù hợp.
Điểm nổi bật của nhóm là sự nhạy bén: bắt trend nhanh, nắm bắt hành vi tiêu dùng nhanh, và biết cách biến xu hướng thành cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, điều đáng giá hơn là nhóm không dừng ở “bắt trend”, mà tìm cách gắn trend với giá trị thực: vì sao khách hàng cần, vấn đề nào được giải quyết, và điều gì giúp giải pháp có thể tồn tại lâu hơn một mùa xu hướng. Đây là bước chuyển quan trọng từ “ý tưởng theo trào lưu” thành “mô hình có khả năng đứng vững”.
Kết
Môn Khởi sự doanh nghiệp ở GD20301 không chỉ tạo ra những ý tưởng khác nhau, mà quan trọng hơn là tạo ra những kiểu tư duy khác nhau. Có nhóm nhanh nhạy và dám thử, có nhóm đi vào lõi giải pháp, có nhóm bền bỉ theo mục tiêu, có nhóm nhạy với thị trường Gen Z. Và chính sự khác biệt ấy giúp sinh viên hiểu rằng: khởi nghiệp không có một công thức duy nhất điều quan trọng là biết mình mạnh ở đâu, thị trường cần gì, và kiên trì xây dự án theo cách thông minh nhất.
Giảng viên Lê Quang Triệu
Bộ môn Kinh tế
FPT Polytechnic Cần Thơ
