Trong khởi nghiệp, một sản phẩm “tốt” chưa đủ để chiến thắng. Điều quyết định là sản phẩm đó đứng ở đâu trong tâm trí khách hàng. Khi thị trường có quá nhiều lựa chọn, khách hàng thường không chọn thứ “hoàn hảo nhất”, mà chọn thứ họ hiểu nhanh nhất, tin nhanh nhất và nhớ lâu nhất. Vì vậy, nội dung quan trọng của môn Khởi sự doanh nghiệp không chỉ là xây ý tưởng hay, mà còn là học cách định vị: xác định mình phục vụ ai, giải quyết vấn đề nào, và tạo ra khác biệt gì so với những lựa chọn đang có.
Ở lớp GD20305, các nhóm cho thấy sự đa dạng trong cách tạo bản sắc: có nhóm mạnh về cá tính thương hiệu, có nhóm theo hướng trải nghiệm tinh tế, có nhóm giỏi phối hợp chiến lược và triển khai có hệ thống. Mỗi nhóm là một lát cắt của hành trình khởi nghiệp: từ việc “có cái để bán” đến “có thứ để khách hàng nhớ”.
Vodka 1 – Cá tính rõ ràng, dám khác và dám chọn hướng đi
Vodka 1 nổi bật ở sự mạnh mẽ và quyết đoán trong định vị. Nhóm hiểu rằng thương hiệu không thể làm vừa lòng tất cả, vì càng cố làm vừa lòng càng nhạt. Thay vào đó, Vodka 1 chọn cách tạo điểm nhấn: thông điệp ngắn gọn, tinh thần rõ ràng, và phong cách nhất quán. Điểm đáng giá của nhóm nằm ở khả năng “chọn” – một kỹ năng quan trọng trong khởi nghiệp. Nhóm chọn phân khúc phù hợp, chọn giá trị trọng tâm, và chọn cách thể hiện. Khi một dự án biết chọn, dự án sẽ có đường đi. Vodka 1 thể hiện đúng tinh thần đó: không lan man, không ôm đồm, mà tập trung vào điều làm nên khác biệt.
Vodka 2 – Nâng chất thông điệp, biến định vị thành trải nghiệm
Vodka 2 mang màu sắc “tinh chỉnh”: không chỉ có cá tính, mà còn chú ý cách biến cá tính thành trải nghiệm cụ thể. Nhóm tập trung vào việc giải thích “khác biệt” bằng ngôn ngữ khách hàng hiểu: khác biệt ấy giúp họ tiết kiệm gì, giảm phiền gì, hoặc được lợi ích gì.
Trong khởi nghiệp, định vị chỉ thật sự mạnh khi nó đi kèm trải nghiệm. Vodka 2 làm tốt phần “dịch” ý tưởng thành lợi ích. Nhờ vậy, dự án của nhóm có tính thuyết phục cao hơn, bởi người nghe không chỉ nghe một khẩu hiệu, mà nhìn thấy cách dự án tạo giá trị thực.
Designer 1 – Trải nghiệm và cảm xúc: làm thương hiệu “chạm”
Designer 1 thể hiện rõ thế mạnh về trải nghiệm. Nhóm hiểu rằng thương hiệu không chỉ là logo hay màu sắc, mà là cảm giác khách hàng có khi tiếp xúc. Vì vậy, nhóm chú trọng cách kể chuyện, cách tạo bối cảnh và cách mô tả hành trình khách hàng. Điểm nổi bật là sự tinh tế: nhóm biết làm cho dự án trở nên “có gu”, có cảm xúc, và dễ hình dung. Đây là kỹ năng cần thiết khi pitching: người nghe có thể quên số liệu, nhưng thường nhớ cảm xúc mà dự án tạo ra. Designer 1 tận dụng tốt lợi thế đó để làm thương hiệu trở nên gần gũi và đáng tin.
Designer 2 đi theo hướng bài bản hơn: không chỉ chăm chút cảm xúc, mà còn quan tâm đến chiến lược thương hiệu. Nhóm làm rõ đối tượng khách hàng, nêu lý do lựa chọn định vị và xây dựng thông điệp theo logic: vấn đề – giải pháp – khác biệt – bằng chứng. Điều này tạo ra một “khung thương hiệu” vững: khi có khung, dự án không bị lệch tông khi triển khai truyền thông hay mở rộng sản phẩm. Designer 2 cho thấy tư duy của người làm startup thật sự: xây nền trước, trang trí sau; làm rõ bản sắc trước, làm đẹp sau.
Tứ quý 1 – Phối hợp chắc tay, triển khai có kỷ luật
Tứ quý 1 cho thấy sức mạnh của đội nhóm trong khởi nghiệp. Nhóm phân vai rõ, thống nhất hướng đi và giữ nhịp triển khai đều. Khi làm thương hiệu, sự nhất quán là yếu tố sống còn: nói một kiểu, làm một kiểu sẽ khiến khách hàng mất niềm tin. Tứ quý 1 giữ được sự nhất quán đó bằng cách làm việc có quy trình: xác định giá trị cốt lõi, xác định thông điệp, rồi triển khai theo cấu trúc. Nhờ vậy, dự án của nhóm tạo cảm giác “chắc”, và bài trình bày có độ tin cậy cao.
Tứ quý 2 – Bền vững và thực tế: định vị gắn với khả năng vận hành
Tứ quý 2 nổi bật ở sự thực tế. Nhóm không định vị bằng lời hay, mà định vị gắn với năng lực đội ngũ và khả năng vận hành. Đây là điểm rất quan trọng: nhiều dự án định vị đẹp nhưng không làm được, dẫn đến vỡ kỳ vọng. Nhóm thể hiện tư duy bền vững: định vị phải đủ mạnh để thu hút, nhưng cũng đủ đúng để thực hiện. Với cách tiếp cận này, Tứ quý 2 tạo ra dự án có “độ thật” – yếu tố làm người nghe tin tưởng và sẵn sàng ủng hộ.
Kết
GD20305 cho thấy một bài học quan trọng của môn Khởi sự doanh nghiệp: muốn dự án đi xa, phải có bản sắc và định vị rõ. Mỗi nhóm đi một cách khác nhau, nhưng đều hội tụ về một điểm: biết biến ý tưởng thành giá trị khác biệt mà khách hàng có thể hiểu – nhớ – tin.
Giảng viên Lê Quang Triệu
Bộ môn Kinh tế
FPT Polytechnic Cần Thơ
