Nghiên cứu khoa học là quá trình xác định câu hỏi, thu thập và phân tích thông tin theo phương pháp hệ thống nhằm tìm ra kiến thức, giải pháp hoặc hiểu biết mới về một vấn đề cụ thể. Nó không chỉ gói gọn ở việc đọc sách hay làm bài tập trên lớp, mà đòi hỏi tính sáng tạo, khả năng tư duy logic và phương pháp luận khoa học — từ việc xây dựng giả thuyết đến thử nghiệm, kiểm chứng và trình bày kết quả.
Hiện nay tại Việt Nam, đối với sinh viên, nghiên cứu khoa học chưa được coi là một môn học bắt buộc trong chương trình, nhưng được coi là hoạt động đang được khuyến khích nhằm giúp sinh viên có khả năng trọng tâm giúp biến kiến thức lý thuyết thành những sản phẩm cụ thể, đồng thời rèn kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế.
Việc tham gia nghiên cứu khoa học sẽ giúp sinh viên phát triển tư duy và kĩ năng mềm như : Phát triển tư duy phản biện và khả năng lập luận logic; Nâng cao kỹ năng làm việc nhóm, trình bày, giao tiếp và giải quyết vấn đề — những kỹ năng được đánh giá cao trong môi trường lao động hiện đại. Các số liệu nghiên cứu cho thấy sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học cải thiện rõ rệt các kỹ năng mềm: 78% sinh viên báo cáo nâng cao kỹ năng giao tiếp, 72% cải thiện khả năng làm việc nhóm, 69% tăng năng lực giải quyết vấn đề, 65% nâng cao tư duy phản biện sau khi làm nghiên cứu.
Ngoài ra, việc có được các công trình nghiên cứu khoa học chất lượng cũng làm tăng cơ hội học tập và nghề nghiệp của sinh viên : được cộng điểm trong quá trình học tập, nhận đầu tư kinh phí cho đề tài, xuất bản bài báo khoa học, đặc biệt là trong các tạp chí quốc tế — điều này giúp hồ sơ học tập nổi bật khi ứng tuyển cao học, học bổng hay việc làm.
Tại hệ thống giáo dục FPT (FPT Education), hoạt động nghiên cứu khoa học dành cho sinh viên được thể hiện rõ nét thông qua Cuộc thi FPT Edu ResFes được tổ chức hàng năm tạo môi trường nghiên cứu, thuyết trình và phản biện khoa học cho học sinh – sinh viên.
ResFes 2025 thu hút 62 dự án nghiên cứu khoa học lọt vào vòng chung kết, với các đề tài từ sinh viên FPT và các trường đại học đối tác trong nước và quốc tế (Philippines). Các đề tài này đều ứng dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI). Trước đó, ResFes 2024 ghi nhận: 163 đội đăng ký tham gia (tương đương hơn 400 sinh viên) ở vòng đăng ký đầu tiên; 52 đội tham gia vòng chung kết, trải đều ở các lĩnh vực như Công nghệ thông tin, Kinh tế – Quản trị kinh doanh, Thiết kế số, Truyền thông…
Bên cạnh đó, sinh viên FPT cũng rất năng động với các hoạt động nghiên cứu khoa học, thể hiện qua các thành tích nổi bật như:
Bạn An Gia Khương – sinh viên Trường Đại học FPT đạt 10 bài báo quốc tế được công bố trong hệ thống ISI/Scopus (Q1–Q2) khi còn là sinh viên, và tốt nghiệp loại xuất sắc
Một nhóm sinh viên tại FPT University Quy Nhơn có đề tài được xuất bản trên tạp chí Q1 thuộc hệ ISI/Scopus — địa chỉ khoa học được đánh giá rất cao quốc tế
Nhóm sinh viên K17 ngành Kinh doanh quốc tế (FPT University) cùng nhau công bố 5 bài báo khoa học quốc tế, trong đó có 3 bài xuất bản trên tạp chí Q1…
Thông qua các sự kiện khoa học (như ResFes) và các bài báo thành tích công bố quốc tế, có thể thấy rằng nghiên cứu khoa học là một hoạt động phổ biến và được khuyến khích mạnh mẽ trong FPT Education. Sinh viên FPT có cơ hội được hướng dẫn, tham gia cuộc thi và xuất bản quốc tế ngay từ khi còn học. Số lượng dự án nghiên cứu và sinh viên tham gia mỗi năm tăng dần, phản ánh sự quan tâm thực chất tới học thuật, đổi mới sáng tạo và tư duy ứng dụng.
Nghiên cứu khoa học không chỉ là hoạt động học thuật mà còn là hành trang quan trọng để sinh viên phát triển kiến thức, kỹ năng và tổ chức tư duy sáng tạo. Với sự quan tâm ngày càng tăng từ các trường đại học và cơ quan quản lý giáo dục, phong trào này đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đặt nền móng cho thế hệ trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên kiến thức và đổi mới sáng tạo.
Giảng viên Trần Thị Bình
Bộ môn Kinh tế
FPT Polytechnic Hà Nội
