Có những căn nhà đông con cháu, nhưng suốt mấy chục năm chưa từng có nổi một tấm ảnh chung treo trên vách gỗ. Đó là điều nhóm sinh viên chuyên ngành Truyền thông và Tổ chức sự kiện, FPT Polytechnic Hà Nội được tận mắt thấy khi đặt chân đến Nà Hẩu – và đó cũng là lý do dự án tốt nghiệp “Nhà Có Ảnh” ra đời.
Nà Hẩu (xã Tân Hợp, Lào Cai) không thiếu tình thân. Từ bản Trung Tâm, Bản Tát đến Ba Khuy, những nếp nhà vẫn quây quần đủ ba, bốn thế hệ qua bao mùa nương rẫy. Nhưng trong chuyến khảo sát thực địa, nhóm sinh viên nhận ra một khoảng trống ít ai để ý: không nếp nhà nào có một tấm ảnh gia đình.
Không phải vì bà con không yêu thương nhau đủ nhiều. Mà vì giữa những lo toan cơm áo mỗi ngày, việc lưu giữ một khoảnh khắc chung cả nhà trở thành thứ xa xỉ chưa từng nằm trong danh sách ưu tiên. Chính khoảng lặng ấy đã trở thành điểm khởi đầu cho một dự án tốt nghiệp không giống những gì thường thấy.
Người ta hay nhắc đến những chuyến thiện nguyện bằng gạo, bằng áo ấm. Nhóm sinh viên chọn một hướng khác: mang đến thứ không thể cân đong, nhưng lại là phần đời sống mà rất ít dự án cộng đồng chạm tới – đời sống tinh thần, cụ thể là quyền được lưu giữ ký ức của chính gia đình mình.
Dùng đúng những gì mình học được từ ngành Truyền thông và Tổ chức sự kiện – bấm máy, xử lý hậu kỳ, dàn dựng không gian – nhóm biến hai ngày 28-29/06 thành một hành trình trao đi những điều thuộc về cảm xúc: 100 bức ảnh gia đình được chụp, in và lồng khung ngay tại chỗ, một triển lãm giữa sân bản – nơi nụ cười của chính người dân Nà Hẩu được treo lên.
Ông Vũ Tùng Lâm – Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hợp – gọi đúng tên điều mà nhóm sinh viên theo đuổi: “Gia đình có đầy đủ các thành viên, tuy nhiên việc lưu giữ các dấu mốc, kỷ niệm thì có thể chúng ta chưa có điều kiện để thực hiện. Việc lưu giữ những kỷ niệm đẹp nhất của gia đình ở vùng cao… tôi đánh giá là hết sức có ý nghĩa”.
Với bà con Nà Hẩu, tấm ảnh nhận được không đơn thuần là một sản phẩm kỹ thuật. Đó là lần đầu tiên một gia đình được nhìn thấy chính mình – đủ đầy, cùng một khung hình, cùng một khoảnh khắc – và biết rằng từ nay, khoảnh khắc ấy sẽ luôn còn đó trên vách nhà, kể cả khi người trong ảnh không còn ở lại mãi.
Để có được hai ngày ở hiện trường, nhóm sinh viên đã đi một chặng dài phía sau: khảo sát địa bàn, tìm hiểu nếp sống và tâm lý của bà con, kết nối với các đơn vị đồng hành, lên kịch bản nội dung, rồi trực tiếp vận hành toàn bộ chương trình. Nhưng phần khó nhất không nằm ở kỹ thuật chụp ảnh hay dựng chương trình, mà ở việc học cách lắng nghe một đời sống tinh thần vốn ít khi được nói ra thành lời – để từ đó, biết mình nên trao đi điều gì cho đúng và cho đủ.
“Nhà Có Ảnh” khép lại hai ngày ở Nà Hẩu, nhưng để lại một điều ở lại lâu hơn nhiều: niềm vui của những gia đình lần đầu có một khoảnh khắc chung để nhìn lại mỗi ngày, một chỗ để ký ức được cất giữ thay vì chỉ trôi qua trong trí nhớ. Với nhóm sinh viên FPT Polytechnic, đó là minh chứng rằng thứ đáng trân trọng nhất mà một dự án truyền thông có thể trao đi, đôi khi không phải là vật chất, mà là cảm giác được nhớ đến và được nhìn thấy.
Giảng viên Hoàng Thị Thùy
Bộ môn Kinh tế
FPT Polytechnic Hà Nội
