Trong kỷ nguyên số, kỹ năng xử lý và phân tích dữ liệu là yêu cầu bắt buộc ở hầu hết các ngành nghề. Và với sinh viên FPT Polytechnic Cần Thơ, môn Tin học chính là nơi các bạn được “cầm tay chỉ chuột” để làm chủ Microsoft Excel – công cụ tính toán và quản lý dữ liệu số một thế giới. Từ những bảng tính đơn giản đến báo cáo hàng trăm nghìn dòng, sinh viên đều được trải qua các bài tập thực tế bám sát công việc văn phòng.
Tại FPT Polytechnic Cần Thơ, sinh viên không học Excel theo kiểu “chỉ gõ công thức”, mà được đặt vào những tình huống công việc thật. Mỗi bài tập giống như một “đề bài” từ đời sống hoặc doanh nghiệp, và nhiệm vụ của sinh viên là tìm ra cách xử lý bằng Excel. Nhờ cách học này, sinh viên không chỉ biết công thức, mà còn hiểu Excel là công cụ giải quyết vấn đề.
Với Microsoft Excel, sinh viên sẽ làm các dạng bài như:
Nhập liệu và định dạng bảng tính.
Sử dụng công thức: SUM, AVERAGE, IF, VLOOKUP, HLOOKUP, COUNTIF,…
Tạo biểu đồ: cột, tròn, đường, kết hợp.
Bài toán thực tế: tính lương nhân viên, quản lý kho, phân tích doanh thu,…
Tình huống 1 – Lập bảng chấm công và tính lương tự động
Vấn đề: Một công ty nhỏ có 10 nhân viên, mỗi tháng kế toán phải tính lương dựa trên số ngày công, lương cơ bản, phụ cấp và thưởng. Làm thủ công mất nhiều thời gian và dễ sai sót..
Giải pháp Excel:
Lập bảng chấm công và tính lương tự động dựa trên số ngày công, mức lương, phụ cấp và thưởng – chỉ cần thay đổi dữ liệu là toàn bộ bảng tính tự cập nhật.
- Dùng VLOOKUP để tra chức vụ, mức lương cơ bản, phụ cấp từ bảng quy định
- Dùng IF để tính thưởng nếu đi làm đủ ngày.
- Công thức SUM để tính tổng thu nhập.
Kết quả: Chỉ cần nhập số ngày công, toàn bộ bảng tính tự động cập nhật lương của từng nhân viên.
Tình huống 2 – Theo dõi doanh thu và phân tích xu hướng
Vấn đề: Chủ một cửa hàng thời trang muốn biết tháng nào bán chạy nhất và nhóm sản phẩm nào chiếm doanh thu cao nhất.
Giải pháp Excel:
- Dùng SUMIF để tính doanh thu theo từng loại sản phẩm.
- Tạo PivotTable để tổng hợp doanh thu theo tháng và sản phẩm.
- Vẽ PivotChart để trực quan hóa xu hướng tăng/giảm.
Kết quả: Người chủ nhìn ngay thấy sản phẩm bán chạy và thời điểm kinh doanh tốt nhất để đưa ra chiến lược nhập hàng.
Tình huống 3 – Quản lý kho hàng
Vấn đề: Một kho vật tư cần theo dõi tồn kho và cảnh báo khi số lượng xuống dưới mức tối thiểu.
Giải pháp Excel:
- Dùng Conditional Formatting để tô đỏ các ô có số lượng tồn < mức cảnh báo.
- Hàm COUNTIF để đếm số mặt hàng cần nhập thêm.
- Lọc dữ liệu nâng cao (Advanced Filter) để xem danh sách hàng sắp hết.
Kết quả: Người quản lý chỉ cần mở file Excel là biết ngay mặt hàng nào cần nhập thêm, tránh tình trạng thiếu hàng.
Conditional Formatting tô đỏ các ô có số lượng tồn < mức cảnh báo
Đầu tiên, chọn vùng dữ liệu muốn áp dụng định dạng (ví dụ: C2:C5 hoặc cả bảng A2:D5 nếu muốn tô cả hàng).
Vào Home → Conditional Formatting → New Rule → Use a formula to determine which cells to format.
Nhập công thức điều kiện. Chọn Format… → tab Fill → chọn màu đỏ hoặc vàng cảnh báo → OK.
Kết quả Bảng quản lý kho với cảnh báo màu đỏ)
- SP02 (10 < 15) → ô được tô đỏ.
- SP03 (5 < 10) → ô được tô đỏ.
- Các mặt hàng khác giữ nguyên.
Thông qua những tình huống thực tế, sinh viên FPT Polytechnic Cần Thơ học được cách dùng Excel để giải quyết vấn đề chứ không chỉ học thuộc công thức. Dù là quản lý dữ liệu nhân sự, kinh doanh, kho hàng hay thống kê học tập, Excel đều chứng minh sức mạnh trong việc tự động hóa và tối ưu hóa công việc, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả làm việc.
Giảng viên Phạm Huỳnh Ngọc
Bộ môn Công nghệ thông tin
FPT Polytechnic Cần Thơ
