Lựa chọn đề tài nghiên cứu về Thực hành Tín ngưỡng Thờ Mẫu Tam phủ của người Việt – Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã được UNESCO vinh danh, nhóm sinh viên chuyên ngành Truyền thông & Tổ chức sự kiện tại FPT Polytechnic Hà Nội đã tạo nên dấu ấn đậm nét với dự án tốt nghiệp “Tứ Phủ Đương Đại”.
Bằng việc kết hợp triển lãm thị giác, diễn xướng nghệ thuật dân gian và truyền thông đa phương tiện, các bạn trẻ đã khéo léo chuyển tải một chủ đề văn hóa sâu sắc thành chuỗi trải nghiệm gần gũi, mở ra cách tiếp cận văn minh cho thế hệ trẻ hôm nay.
Cầu nối đưa di sản phi vật thể chạm đến thế hệ trẻ
Trong dòng chảy văn hóa đương đại, không ít người trẻ từng bị thu hút bởi giai điệu réo rắt của Chầu văn hay vẻ đẹp rực rỡ của những bộ trang phục nghi lễ truyền thống. Tuy nhiên, rào cản về tư liệu và tính chất đặc thù khiến phần lớn công chúng chỉ dừng lại ở sự tò mò thị giác mà chưa thực sự thấu hiểu tầng sâu lịch sử cùng đạo lý nhân văn ẩn chứa phía sau. Thấu hiểu khoảng cách ấy, nhóm sinh viên FPT Polytechnic Hà Nội đã quyết định chọn một đề tài khó cho dự án tốt nghiệp của mình: không thay đổi giá trị nguyên bản của di sản, mà thay đổi tư duy và cách thức kể chuyện để di sản bước vào đời sống Gen Z một cách tự nhiên nhất.
Dự án “Tứ Phủ Đương Đại” được định hướng phục vụ nhóm công chúng trẻ trong độ tuổi từ 16 đến 30 thông qua một hệ sinh thái trải nghiệm toàn diện. Trọng tâm của chương trình là không gian triển lãm kết hợp công nghệ và tư liệu trực quan, nơi hệ thống thần điện Tứ Phủ, các điển tích lịch sử, ý nghĩa màu sắc trang phục và chất liệu âm nhạc được hệ thống hóa mạch lạc qua infographic và hiện vật trưng bày. Bên cạnh phần tĩnh của triển lãm, không gian minishow nghệ thuật mang đến trải nghiệm sống động khi tái hiện phần diễn xướng hình tượng Cô Đôi Thượng Ngàn trên nền làn điệu Hát văn truyền thống. Việc kết hợp hài hòa giữa thị giác và thính giác đã giúp người xem cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp nghệ thuật biểu diễn dân gian mà không bị cảm giác nặng nề hay xa cách.
Tinh thần “Hiểu để trân trọng” và góc nhìn văn hóa chuẩn mực
Một trong những động lực lớn nhất thôi thúc nhóm thực hiện đề tài này xuất phát từ thực trạng nhận thức của xã hội. Qua khảo sát thực tế, nhóm nhận thấy một bộ phận giới trẻ vẫn còn nhầm lẫn ranh giới giữa nghi lễ văn hóa truyền thống với các hiện tượng mê tín dị đoan hoặc các biến tướng cầu tài lộc mang tính thương mại. Chính vì vậy, thông điệp xuyên suốt “Hiểu để thêm trân trọng di sản” được đặt làm kim chỉ nam, định hướng mọi ấn phẩm truyền thông của sự kiện phải đặt góc nhìn văn hóa, lịch sử và nghệ thuật tạo hình lên hàng đầu.
Để tăng cường sự kết nối, nhóm không chỉ dừng lại ở sự kiện trực tiếp mà còn xây dựng chuỗi nội dung số trên nền tảng mạng xã hội, tiêu biểu như series bài viết “Tín ngưỡng Thờ Mẫu dưới lăng kính Gen Z” và podcast “Chuyện Tứ Phủ”. Các sản phẩm này đóng vai trò như những cuộc đối thoại mở, giải mã từng biểu tượng văn hóa bằng ngôn ngữ hiện đại, dí dỏm nhưng chuẩn mực, giúp người trẻ nhận ra giá trị nhân văn cốt lõi của Tín ngưỡng Thờ Mẫu chính là đạo lý uống nước nhớ nguồn và lòng tôn kính đối với thiên nhiên, đất mẹ.
Bản lĩnh vượt khó: Cân bằng giữa sáng tạo và tính chính xác học thuật
Thử thách lớn nhất mà nhóm phải đối mặt nằm ở sự giao thoa giữa một lĩnh vực tín ngưỡng có bề dày lịch sử ngàn năm và chuyên môn của những người làm truyền thông sự kiện trẻ tuổi. Nếu thể hiện quá học thuật và nghiêm cẩn, chương trình sẽ dễ trở nên khô khan, khó tiếp cận tệp khán giả đại chúng; ngược lại, nếu lạm dụng yếu tố giải trí hay giật gân, sự kiện sẽ đối mặt với nguy cơ làm sai lệch và tầm thường hóa di sản dân tộc.
Ý thức sâu sắc về trách nhiệm của người làm truyền thông văn hóa, nhóm đã đầu tư nhiều tháng liền để tra cứu tài liệu chuyên khảo, đồng thời chủ động tham vấn ý kiến từ các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian và những nghệ nhân thực hành tín ngưỡng lâu năm. Từng chi tiết nhỏ từ cách gọi tên danh xưng, lựa chọn tư liệu hình ảnh, chú thích hiện vật cho đến kịch bản talkshow đều trải qua nhiều vòng phản biện và hiệu đính khắt khe trước khi công bố ra công chúng. Quá trình làm việc cẩn trọng này đã tôi luyện cho các thành viên tác phong làm nghề nghiêm túc: sáng tạo phải luôn đi đôi với sự hiểu biết và tinh thần trách nhiệm trước cộng đồng.
Trưởng thành từ phương pháp thực học – thực nghiệp
“Tứ Phủ Đương Đại” là minh chứng rõ nét cho năng lực thực chiến mà sinh viên FPT Polytechnic được rèn luyện trong suốt quá trình học tập. Từ khâu hình thành ý tưởng, khảo sát thị trường, phát triển bộ nhận diện thương hiệu, thiết kế đồ họa, kết nối diễn giả khách mời cho đến vận hành kỹ thuật âm thanh, ánh sáng tại hiện trường, tất cả đều do chính tay các thành viên tự chủ triển khai và phối hợp nhịp nhàng.
Thành công của dự án có sự đồng hành và hướng dẫn sát sao từ cô Hoàng Thị Thùy cùng sự hỗ trợ tạo điều kiện từ phía Ban Giám hiệu nhà trường. Sự định hướng chuyên môn từ giảng viên không chỉ giúp các bạn trẻ đi đúng khuôn khổ pháp lý và quy chuẩn học thuật, mà còn tiếp thêm sự tự tin để nhóm hoàn thành xuất sắc đồ án tốt nghiệp với tính ứng dụng xã hội cao.
Khép lại một chặng đường học tập ý nghĩa, “Tứ Phủ Đương Đại” đã để lại một thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: di sản của cha ông không bao giờ là điều xa xôi hay đóng băng trong quá khứ. Khi người trẻ chủ động lắng nghe, tìm hiểu một cách nghiêm túc và biết cách cất lên tiếng nói bằng ngôn ngữ truyền thông hiện đại, những giá trị văn hóa ngàn đời của dân tộc sẽ luôn giữ được mạch nguồn sức sống trường tồn giữa dòng chảy đương đại.
Trường Cao đẳng FPT Polytechnic
