Trong kỷ nguyên công nghiệp hóa, các bộ truyền cơ khí đóng vai trò nền tảng, là “trái tim” của mọi hệ thống máy móc. Tại các trường đại học, sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí tại FPT Polytechnic Hà Nội đang tích cực chuyển hóa kiến thức lý thuyết từ môn Cơ kỹ thuật thành những sản phẩm thực tế. Quá trình thiết kế, chế tạo và mô phỏng các mô hình truyền động không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng lắp ráp, tính toán hiệu suất, khẳng định khả năng làm chủ công nghệ cốt lõi này.
Quá trình thực hành đã tạo ra nhiều mô hình tiêu biểu. Sinh viên đã chế tạo thành công mô hình truyền động bằng đai (đai dẹt, đai thang), giúp nắm vững nguyên lý hoạt động, hiện tượng trượt, đồng thời tìm cách tối ưu hóa thiết kế để giảm rung và độ ồn. Song song, hệ thống truyền động bằng xích được chế tạo để hiểu rõ cơ chế truyền công suất không trượt, từ đó có thể đánh giá ưu nhược điểm so với truyền đai trong các ứng dụng đòi hỏi độ chính xác.
Đặc biệt, mô hình bộ truyền bánh răng trụ yêu cầu sinh viên phải tính toán khoảng cách tâm chính xác, mô phỏng sự thay đổi tỉ số truyền theo số răng và đánh giá hiệu suất, độ ồn khi vận hành. Một cơ cấu khác là bộ truyền bánh vít – trục vít đã minh họa rõ khả năng truyền động giữa hai trục vuông góc với tỉ số truyền lớn và quan sát rõ ràng hiện tượng tự hãm, một tính năng an toàn quan trọng trong cơ cấu nâng hạ. Không thể không kể đến bộ truyền thanh răng – bánh răng, mô hình biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến, có ứng dụng thực tế rộng rãi trong cơ cấu lái ô tô hay bàn máy CNC.
Đỉnh cao của các dự án là sản phẩm Hộp giảm tốc mini, một thách thức tổng hợp đòi hỏi sinh viên phải lắp ghép và tích hợp nhiều bộ truyền (như bánh răng trụ/côn, bánh vít, đai hoặc xích) vào một vỏ hộp được gia công kim loại hoặc in 3D. Sự thành công của dự án này chứng minh sinh viên đã biết cách thiết kế một hệ truyền động nhiều cấp, tính toán tỉ số truyền tổng, lựa chọn vật liệu và vận hành thử nghiệm, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu khắt khe của ngành công nghiệp chế tạo hiện đại.
Giảng viên Trương Thị Hoa
Bộ môn Điện – Cơ khí
FPT Polytechnic Hà Nội
