Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ cách con người học tập và làm việc, giáo dục nghề nghiệp cũng đứng trước yêu cầu phải thay đổi: không chỉ truyền đạt kiến thức, mà phải hình thành năng lực để người học có thể thích ứng, sáng tạo và giải quyết các vấn đề thực tế.
Tại Cao đẳng FPT Polytechnic, đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm, kết hợp với nền tảng công nghệ và đào tạo thực hành, đang từng bước tạo nên một trải nghiệm học tập khác biệt.
Ở đó, sinh viên không chỉ là người tiếp nhận kiến thức mà trở thành chủ thể của quá trình học tập; giảng viên không chỉ là người truyền đạt mà trở thành người thiết kế, dẫn dắt và truyền cảm hứng; còn công nghệ trở thành công cụ kết nối tri thức với thực tiễn nghề nghiệp.
Khi sinh viên trở thành “nhân vật chính” của lớp học
Một lớp học lấy sinh viên làm trung tâm không bắt đầu bằng câu hỏi: “Giảng viên sẽ dạy gì?” Mà bắt đầu bằng câu hỏi: “Sinh viên sẽ học được gì, làm được gì và tạo ra giá trị gì sau bài học?”
Thay vì dành phần lớn thời gian cho việc truyền đạt lý thuyết, giảng viên thiết kế các hoạt động để sinh viên được quan sát, đặt câu hỏi, thảo luận, thực hành, thử nghiệm và giải quyết vấn đề.
Một kiến thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi sinh viên có thể sử dụng kiến thức đó để tạo ra một sản phẩm, giải quyết một bài toán hoặc xử lý một tình huống thực tế.
Công nghệ không chỉ hỗ trợ giảng dạy – công nghệ tạo nên trải nghiệm học tập mới
Trong mô hình giáo dục hiện đại, công nghệ không nên chỉ được hiểu là việc đưa bài giảng lên môi trường trực tuyến.
Giá trị lớn hơn nằm ở việc sử dụng công nghệ để thay đổi cách sinh viên học.
Các nền tảng học tập số, học liệu điện tử, phần mềm chuyên ngành, công cụ mô phỏng, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống quản lý học tập và các thiết bị thực hành kết nối Internet đang mở rộng không gian học tập vượt ra ngoài giới hạn của lớp học truyền thống.
Sinh viên có thể tiếp cận học liệu trước, trong và sau giờ học; chủ động tìm kiếm và khai thác nguồn tri thức số; mô phỏng hệ thống trước khi triển khai trên thiết bị thực; sử dụng phần mềm chuyên ngành để thiết kế và kiểm thử; ứng dụng AI như một công cụ hỗ trợ học tập và giải quyết vấn đề; kết nối thiết bị, thu thập dữ liệu và xây dựng các hệ thống IoT; làm việc nhóm trên môi trường số; trình bày, đánh giá và cải tiến sản phẩm dựa trên dữ liệu và phản hồi. Nhờ đó, ranh giới giữa “học lý thuyết” và “làm thực tế” ngày càng được thu hẹp.
Học qua dự án: Biến lớp học thành một “môi trường nghề nghiệp thu nhỏ”
Một trong những cách rõ nét nhất để triển khai phương pháp lấy sinh viên làm trung tâm chính là học tập thông qua dự án (Project-based Learning).
Thay vì chỉ hoàn thành một bài kiểm tra, sinh viên được giao một bài toán hoặc một sản phẩm cần hoàn thiện.
Các nhóm sinh viên phải tự phân tích yêu cầu, xây dựng phương án, phân chia nhiệm vụ, lựa chọn công nghệ, triển khai, kiểm thử và thuyết trình sản phẩm.
Vai trò của giảng viên cũng thay đổi. Khi sinh viên trở thành trung tâm, điều đó không có nghĩa là vai trò của giảng viên giảm đi. Ngược lại, vai trò của giảng viên trở nên quan trọng hơn nhưng theo một cách khác.
Giảng viên là người:
- Thiết kế – thiết kế trải nghiệm và nhiệm vụ học tập.
- Định hướng – giúp sinh viên xác định đúng vấn đề và phương pháp tiếp cận.
- Kết nối – kết nối kiến thức môn học với thực tế nghề nghiệp.
- Đồng hành – hỗ trợ sinh viên khi gặp khó khăn.
- Truyền cảm hứng – tạo động lực để sinh viên chủ động khám phá.
- Đánh giá – đánh giá cả quá trình, năng lực và mức độ tiến bộ của người học.
Từ đó, hình ảnh người giảng viên dần chuyển từ “người đứng trên bục giảng” sang “người kiến tạo trải nghiệm học tập”. Đó là sự thay đổi quan trọng trong tư duy giáo dục.
Giảng viên Nguyễn Thị Lan
Bộ môn Điện- Cơ Khí
FPT Polytechnic Hà Nội
