Trong xu thế hội nhập quốc tế ngày càng mạnh mẽ, ngành dịch vụ du lịch không chỉ dừng lại ở việc tổ chức tour, hướng dẫn tham quan hay chăm sóc khách hàng, mà còn đòi hỏi người làm nghề phải có kiến thức vững vàng về pháp lý, thủ tục hành chính và các quy định liên quan đến xuất nhập cảnh và hải quan. Chính vì vậy, môn Nghiệp vụ Hải quan và Quản lý Xuất Nhập Cảnh đóng vai trò quan trọng trong chương trình đào tạo sinh viên ngành du lịch.
Thông qua môn học, sinh viên được tiếp cận một cách hệ thống các quy định pháp luật về xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và cư trú của công dân Việt Nam cũng như người nước ngoài. Từ đó, sinh viên hiểu rõ trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước và những nghĩa vụ mà cá nhân, doanh nghiệp du lịch cần tuân thủ khi tham gia các hoạt động liên quan đến di chuyển quốc tế.
Không chỉ tập trung vào thủ tục làm passport, các loại visa hay giấy thông hành, môn học còn mở rộng sang nhiều nội dung thiết thực khác như:
- Quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh tại cửa khẩu hàng không, đường bộ và đường thủy
- Các trường hợp được miễn thị thực, tạm hoãn xuất cảnh hoặc từ chối nhập cảnh
- Quy định về khai báo hải quan đối với hành lý cá nhân của khách du lịch
Bên cạnh yếu tố con người, sinh viên còn được tìm hiểu về nghiệp vụ hải quan đối với hàng hóa, đặc biệt là những nội dung gắn liền với hoạt động du lịch như:
- Hàng hóa mang theo người khi xuất – nhập cảnh
- Hàng mẫu, quà tặng, hàng lưu niệm
- Quy định về các mặt hàng cấm, hạn chế xuất nhập khẩu
Đặc biệt, môn học giúp sinh viên hiểu rõ hơn về thuế và các khoản phí liên quan đến xuất nhập khẩu, bao gồm:
- Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
- Thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa qua biên giới
- Các trường hợp được miễn, giảm thuế đối với hành lý cá nhân và quà biếu, quà tặng
Những kiến thức này giúp sinh viên ngành du lịch tránh rủi ro pháp lý, đồng thời có khả năng tư vấn, hỗ trợ khách du lịch một cách chính xác và chuyên nghiệp, nhất là trong các tình huống phát sinh tại cửa khẩu hoặc trong quá trình làm thủ tục xuất nhập cảnh.
Từ nền tảng kiến thức đã học, sinh viên đã vận dụng để xây dựng sản phẩm học tập là các sơ đồ tư duy (mindmap) tổng hợp toàn bộ quy trình và nội dung liên quan đến:
- Thủ tục cấp passport
- Phân loại visa theo mục đích nhập cảnh
- Quy trình cấp giấy thông hành
- Các bước kiểm tra, khai báo hải quan
- Những lưu ý về hàng hóa, thuế, hoàn thuế và giấy tờ pháp lý cần thiết
Sơ đồ tư duy không chỉ giúp hệ thống hóa kiến thức một cách khoa học – logic – dễ ghi nhớ, mà còn thể hiện khả năng tư duy tổng hợp và vận dụng nghiệp vụ thực tế của sinh viên. Đây là hành trang quan trọng cho các vị trí công việc trong tương lai như hướng dẫn viên du lịch, điều hành tour quốc tế, nhân viên lễ tân khách sạn, nhân viên tư vấn visa hoặc các doanh nghiệp dịch vụ du lịch – lữ hành.
Có thể thấy, môn Nghiệp vụ Hải quan và Quản lý Xuất Nhập Cảnh không chỉ cung cấp kiến thức học thuật, mà còn mang tính ứng dụng cao, góp phần giúp sinh viên ngành du lịch tự tin hơn khi làm việc trong môi trường chuyên nghiệp, tuân thủ pháp luật và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Giảng viên Nguyễn Văn Tia
Bộ môn Du lịch Nhà hàng Khách sạn
FPT Polytechnic Cần Thơ
